Skip to content

What changed

From · report parliamentary committee draft · 10 Sept 2025 CULT-PR-776924 on the impact of social media and the online environment on young people
To · Plenary report · 28 Aug 2026 A-10-2026-0220 σχετικά με τον αντίκτυπο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και του διαδικτυακού περιβάλλοντος στους νέους
These two texts have too little in common to be compared paragraph by paragraph — they are different documents rather than versions of one (for example one group's motion against the joint text that was adopted).
+271 added · −86 removed · 0 modified paragraphs (every paragraph that differs, packaging included)

MOTION FOR A EUROPEAN PARLIAMENT RESOLUTION

ΠΡΟΤΑΣΗ ΨΗΦΙΣΜΑΤΟΣ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ

on the impact of social media and the online environment on young people

σχετικά με τον αντίκτυπο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και του διαδικτυακού περιβάλλοντος στους νέους

(2025/2081(INI))

The European Parliament,

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο,

– having regard to the UN Convention on the Rights of the Child of 20 November 1989,

– έχοντας υπόψη τα άρθρα 2, 3, 114 και 165 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης,

– having regard to Article 165 of the Treaty on the Functioning of the European Union,

– έχοντας υπόψη τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ο «Χάρτης»), ιδίως δε τα άρθρα 1, 21, 23 και 24,– έχοντας υπόψη τη γενική σύσταση αριθ. 35 της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Εξάλειψη των Διακρίσεων κατά των Γυναικών σχετικά με την έμφυλη βία κατά των γυναικών, με την οποία επικαιροποιείται η γενική σύσταση αριθ. 19 που δημοσιεύτηκε στις 26 Ιουλίου 2017,

– having regard to the Charter of Fundamental Rights of the European Union (the Charter),

– έχοντας υπόψη τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία, που εγκρίθηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2006,

– having regard to Directive (EU) 2018/1808 of the European Parliament and of the Council of 14 November 2018 amending Directive 2010/13/EU on the coordination of certain provisions laid down by law, regulation or administrative action in Member States concerning the provision of audiovisual media services (Audiovisual Media Services Directive) in view of changing market realities1,

– έχοντας υπόψη τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την εξάλειψη όλων των μορφών διακρίσεων κατά των γυναικών, της 18ης Δεκεμβρίου 1979, και τις γενικές συστάσεις της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για την Εξάλειψη των Διακρίσεων κατά των Γυναικών,

– having regard to Regulation (EU) 2016/679 of the European Parliament and of the Council of 27 April 2016 on the protection of natural persons with regard to the processing of personal data and on the free movement of such data, and repealing Directive 95/46/EC (General Data Protection Regulation)2,

– έχοντας υπόψη τη Διεθνή Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για την κατάργηση πάσης μορφής φυλετικών διακρίσεων, της 21ης Δεκεμβρίου 1965,

– having regard to Regulation (EU) 2022/2065 of the European Parliament and of the Council of 19 October 2022 on a Single Market For Digital Services and amending Directive 2000/31/EC (Digital Services Act)3,

– έχοντας υπόψη το ψήφισμα 78/187 της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, της 19ης Δεκεμβρίου 2023, για τα δικαιώματα του παιδιού, το οποίο επικεντρώνεται στα δικαιώματα του παιδιού στο ψηφιακό περιβάλλον,

– having regard to Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council of 13 June 2024 laying down harmonised rules on artificial intelligence and amending Regulations (EC) No 300/2008, (EU) No 167/2013, (EU) No 168/2013, (EU) 2018/858, (EU) 2018/1139 and (EU) 2019/2144 and Directives 2014/90/EU, (EU) 2016/797 and (EU) 2020/1828 (Artificial Intelligence Act)4,

– έχοντας υπόψη τη Διεθνή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Παιδιού, της 20ής Νοεμβρίου 1989, και το γενικό σχόλιο αριθ. 25 (2021) της Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, της 2ας Μαρτίου 2021, σχετικά με τα δικαιώματα των παιδιών σε σχέση με το ψηφιακό περιβάλλον,

– having regard to Directive 2005/29/EC of the European Parliament and of the Council of 11 May 2005 concerning unfair business-to-consumer commercial practices in the internal market and amending Council Directive 84/450/EEC, Directives 97/7/EC, 98/27/EC and 2002/65/EC of the European Parliament and of the Council and Regulation (EC) No 2006/2004 of the European Parliament and of the Council (‘Unfair Commercial Practices Directive’)5,

– έχοντας υπόψη τη Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας (Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης), της 11ης Μαΐου 2011,

– having regard to its resolution of 5 October 2023 on the new European strategy for a better internet for kids (BIK+)6,

– έχοντας υπόψη τη Σύμβαση του Συμβουλίου της Ευρώπης για την προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική εκμετάλλευση και τη σεξουαλική κακοποίηση, της 25ης Οκτωβρίου 2007,

– having regard to its resolution of 12 December 2023 on addictive design of online services and consumer protection in the EU single market7,

– έχοντας υπόψη τη σύσταση του Συμβουλίου του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ) σχετικά με τα παιδιά στο ψηφιακό περιβάλλον, η οποία εγκρίθηκε στις 16 Φεβρουαρίου 2012 και τροποποιήθηκε στις 31 Μαΐου 2021,

– having regard to its resolution of 11 March 2021 on children’s rights in view of the EU Strategy on the rights of the child8,

– έχοντας υπόψη τις προοπτικές της ψηφιακής οικονομίας για το 2024 σύμφωνα με τον ΟΟΣΑ (τόμος 1), που δημοσιεύτηκαν στις 14 Μαΐου 2024, και ιδίως το κεφάλαιό τους που είναι αφιερωμένο στην ψυχική υγεία και τα ψηφιακά περιβάλλοντα,

– having regard to the Commission guidelines on measures to ensure a high level of privacy, safety and security for minors online, pursuant to Article 28(4) of Regulation (EU) 2022/2065, published on 14 July 2025,

– έχοντας υπόψη τη σύσταση της Επιτροπής Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές για τον σεβασμό, την προστασία και την τήρηση των δικαιωμάτων του παιδιού στο ψηφιακό περιβάλλον, που εγκρίθηκε στις 4 Ιουλίου 2018,

– having regard to the study requested by Parliament’s Committee on Culture and Education entitled ‘The influence of social media on the development of children and young people’, published by its Directorate-General for Internal Policies in February 20239,

– έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) 2024/1689 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουνίου 2024, για τη θέσπιση εναρμονισμένων κανόνων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη και την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) αριθ. 300/2008, (ΕΕ) αριθ. 167/2013, (ΕΕ) αριθ. 168/2013, (ΕΕ) 2018/858, (ΕΕ) 2018/1139 και (ΕΕ) 2019/2144 και των οδηγιών 2014/90/ΕΕ, (ΕΕ) 2016/797 και (ΕΕ) 2020/1828 (κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη),

– having regard to Rule 55 of its Rules of Procedure,

– έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) 2024/1183 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Απριλίου 2024, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 910/2014 όσον αφορά τη θέσπιση ευρωπαϊκού πλαισίου για την ψηφιακή ταυτότητα,

– having regard to the opinions of the Committee on the Internal Market and Consumer Protection and the Committee on Civil Liberties, Justice and Home Affairs,

– έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/2065 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Οκτωβρίου 2022, σχετικά με την ενιαία αγορά ψηφιακών υπηρεσιών και την τροποποίηση της οδηγίας 2000/31/ΕΚ (πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες),

– having regard to the report of the Committee on Culture and Education (A10-0000/2025),

– έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) 2022/1925 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Σεπτεμβρίου 2022, σχετικά με διεκδικήσιμες και δίκαιες αγορές στον ψηφιακό τομέα και για την τροποποίηση των οδηγιών (ΕΕ) 2019/1937 και (ΕΕ) 2020/1828 (πράξη για τις ψηφιακές αγορές),

A. whereas global screen time data from 2025 shows that teenagers aged 11-14 spend around 9 hours per day on screens, that children aged 8-10 spend around 6 hours per day on screens, and that one in five children aged 8-12 report using screens for over 8 hours daily;

– έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) 2021/784 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2021, σχετικά με την πρόληψη της διάδοσης τρομοκρατικού περιεχομένου στο διαδίκτυο,

B. whereas social media use among children in the EU aged 9-16 has more than doubled since 2010, now averaging 3 hours per day, with over 80 % using social media platforms daily, making online interaction a central part of their everyday lives;

– έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) 2017/2394 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2017, σχετικά με τη συνεργασία μεταξύ των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για την επιβολή της νομοθεσίας για την προστασία των καταναλωτών και με την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004,

C. whereas social media exposes young users to a wide range of harmful content, including cyberbullying, sexualised material, disinformation, body image pressures, the promotion of self-harm, violence, extremism, non-consensual content and manipulative algorithm-driven advertising;

– έχοντας υπόψη τον κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων),

D. whereas social media platform features are designed to maximise engagement, such as infinite scrolling and compulsive engagement with notifications, foster addictive use and may exacerbate mental health challenges, contributing to sleep disruption and emotional withdrawal;

– έχοντας υπόψη την οδηγία 2005/29/EK του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαΐου 2005, για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές των επιχειρήσεων προς τους καταναλωτές στην εσωτερική αγορά και για την τροποποίηση της οδηγίας 84/450/ΕΟΚ του Συμβουλίου, των οδηγιών 97/7/ΕΚ, 98/27/ΕΚ, 2002/65/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου και του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 2006/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου («οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές»),

E. whereas excessive social media use is associated with elevated risks of mental health issues in young people, such as depression and anxiety;

– έχοντας υπόψη την οδηγία (ΕΕ) 2024/1385 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Μαΐου 2024, για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της εξ οικείων βίας,

F. whereas social media influencers significantly shape young people’s behaviours, consumption habits and opinions;

– έχοντας υπόψη την οδηγία (EE) 2018/1808 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Νοεμβρίου 2018, για την τροποποίηση της οδηγίας 2010/13/ΕΕ για τον συντονισμό ορισμένων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών σχετικά με την παροχή υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων («οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων») ενόψει των μεταβαλλόμενων συνθηκών της αγοράς,

G. whereas cyberbullying affects a significant portion of young people;

– έχοντας υπόψη την οδηγία 2002/58/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Ιουλίου 2002, σχετικά με την επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και την προστασία της ιδιωτικής ζωής στον τομέα των ηλεκτρονικών επικοινωνιών (οδηγία για την προστασία ιδιωτικής ζωής στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες),

H. whereas children below the official age limits hold social media accounts, often gaining access by misrepresenting their age to bypass social media platform restrictions;

– έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου, της 20ής Ιουνίου 2025, σχετικά με την προώθηση και την προστασία της ψυχικής υγείας των παιδιών και των εφήβων στην ψηφιακή εποχή,

I. whereas the current EU legal framework, including the General Data Protection Regulation, the Audiovisual Media Services Directive (AVMSD), the Digital Services Act (DSA) and the Artificial Intelligence Act, provides a solid foundation for protecting children online, though persistent gaps remain in consistent enforcement;

– έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου, της 13ης Μαΐου 2025, σχετικά με την αξιολόγηση του νομικού πλαισίου για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων και τις υπηρεσίες πλατφόρμας διαμοιρασμού βίντεο,

J. whereas digital and media literacy is fundamental to empowering young people against manipulation, misinformation, disinformation and profiling on social media;

– έχοντας υπόψη τα συμπεράσματα του Συμβουλίου, της 25ης Μαΐου 2020, σχετικά με τον γραμματισμό στα μέσα επικοινωνίας σε έναν συνεχώς μεταβαλλόμενο κόσμο,

General principles

– έχοντας υπόψη τη δήλωση της Γιουτλάνδης σχετικά με τη διαμόρφωση ενός ασφαλούς διαδικτυακού κόσμου για ανηλίκους, η οποία υπεγράφη στις 10 Οκτωβρίου 2025,

1. Stresses that addressing the impact of social media on young people requires a unified strategy combining safety-by-design, algorithmic transparency, privacy-first age assurance, digital literacy, participatory governance and evidence-based evaluation to ensure equal protection and empowerment for all;

– έχοντας υπόψη την ευρωπαϊκή διακήρυξη σχετικά με τα ψηφιακά δικαιώματα και τις ψηφιακές αρχές για την ψηφιακή δεκαετία, η οποία υπεγράφη στις 15 Δεκεμβρίου 2022,

Current EU legal framework

– έχοντας υπόψη την κοινή ανακοίνωση της Επιτροπής και της Ύπατης Εκπροσώπου της Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας, της 12ης Νοεμβρίου 2025, με τίτλο «Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας: Ενδυνάμωση ισχυρών και ανθεκτικών δημοκρατιών» (JOIN(2025)0791),

2. Stresses the need to ensure consistency across key EU legal instruments, such as the General Data Protection Regulation, the AVMSD, the DSA and the Artificial Intelligence Act, and the forthcoming Digital Fairness Act, to build a unified framework for protecting children online;

– έχοντας υπόψη την πρόταση της Επιτροπής, της 6ης Φεβρουαρίου 2024, για οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που αφορά την καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών και του υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών και την αντικατάσταση της απόφασης-πλαίσιο 2004/68/ΔΕΥ του Συμβουλίου (COM(2024)0060),

Next revision of the AVMSD

– έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 24ης Μαρτίου 2021, με τίτλο «Στρατηγική της ΕΕ για τα δικαιώματα του παιδιού» (COM(2021)0142),

3. Considers the upcoming revision of the AVMSD a timely opportunity to strengthen the protection of young people against harmful content on video-sharing platforms (VSPs) and social media;

– έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 5ης Μαρτίου 2020, με τίτλο «Μια Ένωση ισότητας: Στρατηγική για την ισότητα των φύλων 2020-2025» (COM(2020)0152), και τις προτεραιότητες που καθορίζονται στην ανακοίνωση της Επιτροπής, της 5ης Μαρτίου 2026, με τίτλο «Στρατηγική για την ισότητα των φύλων 2026-2030» (COM(2026)0113),

4. Calls on the Commission to assess whether current AVMSD definitions fully cover relevant audiovisual media services, especially those provided by influencers and professional content creators on VSPs;

– έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 30ής Σεπτεμβρίου 2020, με τίτλο «Σχέδιο δράσης για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-2027 — Επαναπροσδιορίζοντας την εκπαίδευση και την κατάρτιση για την ψηφιακή εποχή» (COM(2020)0624),

5. Stresses the need to consider extending key AVMSD provisions, such as those on advertising transparency and the protection of minors, to major VSPs; underlines that aligning platform responsibilities with those of media service providers would help to close regulatory gaps affecting young audiences;

– έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής, της 24ης Μαρτίου 2025, σχετικά με την εφαρμογή της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία (2022-2024) (COM(2025)0117),

AIA

– έχοντας υπόψη το από 2025 ενημερωτικό σημείωμα πολιτικής του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) σχετικά με τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και την ψυχική υγεία των εφήβων στην ΕΕ,

6. Stresses that AI-driven youth-facing services, such as chatbots, personalisation engines and algorithmic content filters, present new risks of bias, manipulation and privacy intrusions, reinforcing the necessity of enforcing the Artificial Intelligence Act’s obligations on transparency, risk assessment and the safeguarding of children’s rights;

– έχοντας υπόψη την από 2022 έκθεση του Κοινού Κέντρου Ερευνών σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη και τα δικαιώματα του παιδιού,

[Section for IMCO opinion]

– έχοντας υπόψη την ανακοίνωση της Επιτροπής, της 14ης Ιουλίου 2025, με τίτλο «Κατευθυντήριες γραμμές σχετικά με τη λήψη μέτρων για τη διασφάλιση υψηλού επιπέδου ιδιωτικότητας, ασφάλειας και προστασίας των ανηλίκων στο διαδίκτυο, σύμφωνα με το άρθρο 28 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) 2022/2065»,

7. Welcomes the July 2025 Commission guidelines pursuant to Article 28 DSA as a key step in strengthening child protection online, particularly on VSPs and social media, offering practical tools to help platforms and regulators apply the DSA rules effectively;

– έχοντας υπόψη τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής του 2024 για τους διευθυντές σχολείων, τους εκπαιδευτικούς και τους εκπαιδευτές με τίτλο «Wellbeing and mental health at school» (Ευεξία και ψυχική υγεία στο σχολείο), και τις κατευθυντήριες γραμμές της του 2024 για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής στον τομέα της εκπαίδευσης, με τον ίδιο τίτλο,

[Section for LIBE opinion]

– έχοντας υπόψη τις δεοντολογικές κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής του 2022 σχετικά με τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) και των δεδομένων στη διδασκαλία και τη μάθηση για εκπαιδευτές, οι οποίες αναθεωρήθηκαν το 2026,

8. Recalls that tackling online sexual abuse and exploitation is essential to addressing the impact of social media on young people; stresses the importance of reinforcing the legal framework and recognises the recast of Directive 2011/93/EU10 as a key measure for strengthening child protection online;

– έχοντας υπόψη το έγγραφο εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής, της 3ης Οκτωβρίου 2024, με τίτλο «Executive summary of the fitness check of EU consumer law on digital fairness» [Συνοπτική παρουσίαση του ελέγχου καταλληλότητας της νομοθεσίας της ΕΕ για την προστασία των καταναλωτών σχετικά με την ψηφιακή δικαιοσύνη] (SWD (2024) 0231),

Mental health and well-being

– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του της 26ης Νοεμβρίου 2025 σχετικά με την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο,

9. Encourages awareness-raising campaigns targeting young people, families and schools, similar to initiatives such as Safer Internet Day, to prevent digital addiction, foster peer support skills and encourage healthier social media habits;

– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 17ης Ιανουαρίου 2024, σχετικά με τους εικονικούς κόσμους — ευκαιρίες, κίνδυνοι και επιπτώσεις στην πολιτική για την ενιαία αγορά,

Protection of minors, harmful content and age verification

– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 12ης Δεκεμβρίου 2023, σχετικά με τον εθιστικό σχεδιασμό διαδικτυακών υπηρεσιών και την προστασία των καταναλωτών στην ενιαία αγορά της ΕΕ,

10. Stresses the need for effective and privacy-respecting age verification and parental controls; calls, in that regard, for interoperable age assurance systems, linked to the EU Digital Identity Wallet, that verify a user’s age without collecting or retaining personal data;

– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 5ης Οκτωβρίου 2023 σχετικά με τη νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για ένα καλύτερο διαδίκτυο για τα παιδιά (BIK+),

11. Urges online platforms to take greater responsibility for protecting minors from harmful or manipulative content, by ensuring proactive moderation, default safety measures and algorithmic adjustments to prevent exposure to addictive or deceitful content;

– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 10ης Νοεμβρίου 2022, σχετικά με τον ηλεκτρονικό αθλητισμό και τα βιντεοπαιχνίδια,

Cyberbullying and online harassment

– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 14ης Δεκεμβρίου 2021, που περιέχει συστάσεις προς την Επιτροπή σχετικά με την καταπολέμηση της έμφυλης βίας: βία στο διαδίκτυο,

12. Stresses the importance of cyberbullying prevention and response tools, including awareness programmes, educational resources for teachers and families, and peer support structures, such as anti-bullying programmes;

– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 25ης Μαρτίου 2021, σχετικά με τη διαμόρφωση της πολιτικής για την ψηφιακή εκπαίδευση,

Influencers and digital culture

– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 11ης Μαρτίου 2021, σχετικά με τα δικαιώματα του παιδιού ενόψει της Στρατηγικής της ΕΕ για τα δικαιώματα του παιδιού,

13. Stresses the need for full transparency in influencer advertising that targets minors; underlines the importance of sponsorship disclosures and ethical standards for influencers targeting children, highlighting the risk of misleading marketing when advertisements are hidden as organic content;

– έχοντας υπόψη το ψήφισμά του, της 11ης Δεκεμβρίου 2018, σχετικά με την εκπαίδευση στην ψηφιακή εποχή: προκλήσεις, ευκαιρίες και διδάγματα για τον σχεδιασμό πολιτικής της ΕΕ,

Civic engagement and democratic participation

– έχοντας υπόψη τη μελέτη που ζήτησε η Επιτροπή Πολιτισμού και Παιδείας του Κοινοβουλίου με τίτλο «The influence of social media on the development of children and young people» (Η επιρροή των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ανάπτυξη των παιδιών και των νέων), η οποία δημοσιεύτηκε από τη Γενική Διεύθυνση Εσωτερικών Πολιτικών τον Φεβρουάριο του 2023,

14. Notes that social media plays a key role in youth mobilisations and awareness campaigns, demonstrating its power to drive meaningful participation; highlights that social media can both facilitate and hinder youth political engagement;

– έχοντας υπόψη το άρθρο 55 του Κανονισμού του,

15. Warns that algorithmic biases and intense content personalisation increase the risk of youth radicalisation and polarisation;

– έχοντας υπόψη τις γνωμοδοτήσεις της Επιτροπής Εσωτερικής Αγοράς και Προστασίας των Καταναλωτών και της Επιτροπής Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων,

Inclusion, equity and accessibility

– έχοντας υπόψη την έκθεση της Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας (A10-0220/2026),

16. Stresses the importance of fair representation of minorities and marginalised identities in social media spaces to foster inclusion and belonging;

Α. λαμβάνοντας υπόψη ότι το 2024 το ποσοστό των νέων στην ΕΕ που χρησιμοποιούσαν καθημερινά το διαδίκτυο ανήλθε σε 97 % κατά μέσο όρο· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα παγκόσμια δεδομένα για τον χρόνο έκθεσης σε οθόνη από το 2025 δείχνουν ότι οι έφηβοι ηλικίας 11-14 ετών περνούν περίπου 9 ώρες την ημέρα μπροστά σε οθόνη, ενώ τα παιδιά ηλικίας 8-10 ετών περίπου 6 ώρες την ημέρα·

[Section for FEMM opinion]

Β. λαμβάνοντας υπόψη ότι η χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά και νέους ηλικίας 9-16 ετών στην ΕΕ έχει υπερδιπλασιαστεί από το 2010, φθάνοντας πλέον κατά μέσο όρο τις 3 ώρες ημερησίως, ενώ πάνω από το 80 % χρησιμοποιεί καθημερινά πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης·

17. Highlights that girls and young women are more exposed to social media harms, including body image pressure, harassment, and misogynistic content; stresses the need for gender-sensitive digital safeguards to ensure safe, inclusive and empowering online environments for all young users;

Γ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το «διαδικτυακό περιβάλλον» αναφέρεται ευρέως σε πλατφόρμες, υπηρεσίες και συσκευές που συνδέονται με το διαδίκτυο και χρησιμοποιούνται για την επικοινωνία, την ψυχαγωγία, την εκπαίδευση και την πρόσβαση σε πληροφορίες·

Education, digital skills and media literacy

Δ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ανήλικοι μπορεί να είναι τόσο θύματα όσο και δράστες στο πλαίσιο πράξεων που προκαλούν βλάβη στον ψηφιακό κόσμο·

18. Highlights the key role of both formal and non-formal education in equipping young people with the digital skills and the critical thinking needed to navigate social media safely and effectively;

Ε. λαμβάνοντας υπόψη ότι η έμφυλη βία στο διαδίκτυο σε όλες τις μορφές της, συμπεριλαμβανομένων του σεξουαλικού εκβιασμού, της ρητορικής μίσους, της παρενοχλητικής παρακολούθησης, της σεξουαλικής κακοποίησης βάσει εικόνων, της αθέμιτης προσέγγισης παιδιών (grooming) και της μη συναινετικής ανταλλαγής υλικού προσωπικής φύσης ή του σέξτινγγκ, συνιστά σοβαρή παραβίαση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας·

Transparency and algorithmic accountability

ΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα παιδιά και οι νέοι από ευάλωτες ομάδες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που ζουν σε συνθήκες φτώχειας, εκείνων με αναπηρία, εκείνων που βρίσκονται σε φροντίδα κατ’ οίκον ή εντός ιδρυμάτων και εκείνων με περιορισμένη οικογενειακή εποπτεία, καθώς και των παιδιών και νέων Ρομά, ΛΟΑΤΚΙ+ και μεταναστών, και εκείνων που προέρχονται από φυλετικές ή εθνοτικές μειονότητες, αντιμετωπίζουν ανισότητες που συχνά επιδεινώνονται στο διαδικτυακό περιβάλλον· λαμβάνοντας υπόψη ότι εκτίθενται δυσανάλογα σε κινδύνους όπως ο κυβερνοεκφοβισμός, η ρητορική μίσους, η αθέμιτη προσέγγιση παιδιών, οι διακρίσεις, η αλγοριθμική μεροληψία και ο εθιστικός σχεδιασμός πλατφορμών, οι οποίοι μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρές βλάβες στην ψυχική υγεία· λαμβάνοντας υπόψη ότι από τα διαθέσιμα στοιχεία προκύπτει συστηματική υποτίμηση του προβλήματος, καθώς πολλά θύματα δεν προβαίνουν σε καταγγελία λόγω φόβου, ντροπής, έλλειψης εμπιστοσύνης ή περιορισμένης γνώσης των μηχανισμών στήριξης· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ανισότητες όσον αφορά την πρόσβαση στο διαδίκτυο, τον ψηφιακό γραμματισμό και τον γραμματισμό στα μέσα επικοινωνίας, καθώς και την πρόσβαση σε σχετικές υπηρεσίες υποστήριξης, ιδίως σε αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές, επιδεινώνουν περαιτέρω τον αποκλεισμό και την ανισότητα·

19. Stresses the need for increased transparency around social media algorithmic systems, as opaque algorithms and content moderation hinder young users’ ability to comprehend why certain content is recommended, suppressed or removed, thus undermining their capacity to navigate online content intentionally;

Ζ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι νέες γυναίκες και τα κορίτσια από περιθωριοποιημένες ομάδες, όπως τα άτομα με αναπηρία ή εκείνα που προέρχονται από περιθωριοποιημένες φυλετικές και εθνοτικές ομάδες, αντιμετωπίζουν διατομεακές μορφές διακρίσεων που αυξάνουν τον κίνδυνο σωματικής βίας εκτός διαδικτύου·

Monitoring and policy implementation

Η. λαμβάνοντας υπόψη ότι η εχθρότητα βλάπτει τους νέους, ακόμη και αν δεν στοχοποιούνται άμεσα, προωθώντας μια νοοτροπία μισαλλοδοξίας· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Οργανισμός Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει επισημάνει ότι ο εντοπισμός παράνομου και επιβλαβούς μίσους στο διαδίκτυο είναι πολύ δύσκολος, καθώς καμία μεμονωμένη μεθοδολογία δεν μπορεί να αποτυπώσει αξιόπιστα την πλήρη κλίμακά του· λαμβάνοντας υπόψη ότι, χωρίς ανεξάρτητη έρευνα και παρακολούθηση, η επικράτηση της ρητορικής μίσους στο διαδίκτυο υποτιμάται συστηματικά·

20. Calls on the Commission to assess the effectiveness of the BIK+ strategy in addressing current online risks for young people, and to align its evaluation with evolving challenges, such as algorithmic harms and persuasive design;

Θ. λαμβάνοντας υπόψη ότι συμπεριφορές που είναι παράνομες ή επιβλαβείς εκτός διαδικτύου δεν θα πρέπει να γίνονται ανεκτές στο διαδίκτυο· λαμβάνοντας υπόψη ότι το ψηφιακό περιβάλλον πρέπει να σέβεται το κράτος δικαίου, τα θεμελιώδη δικαιώματα και τα πρότυπα προστασίας των παιδιών, χωρίς να επιβάλλει δυσανάλογους περιορισμούς στην ελευθερία της έκφρασης ή της καινοτομίας·

Ι. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πάροχοι ψηφιακών υπηρεσιών θα πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι υπηρεσίες τους έχουν κατάλληλο για την ηλικία σχεδιασμό και τηρούν υψηλά πρότυπα δεοντολογίας, ιδιωτικότητας και ασφάλειας, μεταξύ άλλων με την προεπιλεγμένη ρύθμιση των προφίλ των ανηλίκων ως «ιδιωτικών», αποτρέποντας την ανεπιθύμητη επικοινωνία με άγνωστους και διασφαλίζοντας ότι δεν είναι προεπιλεγμένη η ενεργοποίηση των συστημάτων προτάσεων που βασίζονται στη δημιουργία προφίλ·

ΙΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το διαδικτυακό περιβάλλον παρέχει στους νέους ευκαιρίες μάθησης, δημιουργικότητας, συμμετοχής στα κοινά και κοινωνικής σύνδεσης, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να ασκούν τα δικαιώματα και τις ελευθερίες τους, συμπεριλαμβανομένης της ελευθερίας της έκφρασης, του δικαιώματος στην εκπαίδευση, του δικαιώματος πρόσβασης σε πληροφορίες και του δικαιώματος συμμετοχής στον πολιτικό και δημόσιο βίο·

ΙΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το διαδικτυακό περιβάλλον μπορεί επίσης να εκθέσει τους νέους χρήστες σε ευρύ φάσμα παράνομου και επιβλαβούς περιεχομένου, συμπεριλαμβανομένων του κυβερνοεκφοβισμού, της αθέμιτης προσέγγισης παιδιών, του σεξουαλικοποιημένου υλικού, του υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, των διαδικτυακών τυχερών παιχνιδιών, της παρενόχλησης και της κακοποίησης· λαμβάνοντας υπόψη ότι τούτο μπορεί επίσης να περιλαμβάνει την παραπληροφόρηση, τον εξτρεμισμό και την υποκίνηση σε επικίνδυνη συμπεριφορά, με σημαντικό αριθμό παιδιών στην Ευρώπη να αναφέρουν ότι έχουν αναστατωθεί ή ταραχθεί από αρνητικές διαδικτυακές εμπειρίες·

ΙΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ψηφιακές πλατφόρμες συχνά δεν προσφέρουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς προστασίας· λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη για αποτελεσματική εφαρμογή και επιβολή της ισχύουσας νομοθεσίας της ΕΕ, καθώς και ανάγκη για αποσαφήνιση πιθανών αλληλοσυνδέσεων και αλληλεπικαλύψεων μεταξύ των σχετικών νομοθετικών πράξεων· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ανήλικοι θα πρέπει να απολαύουν υψηλότερου επιπέδου προστασίας κατά τη χρήση όλων των διαδικτυακών υπηρεσιών, με αναλογικές υποχρεώσεις ανάλογα με το μέγεθος, τον ρόλο και το προφίλ κινδύνου των παρόχων·

ΙΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το ισχύον νομικό πλαίσιο της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της οδηγίας για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων (ΟΥΟΑΜ), του γενικού κανονισμού για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ), της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες, της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη (πράξη για την ΤΝ) και της οδηγίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές (ΟΑΕΠ), παρέχει μια στέρεη βάση για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο, μεταξύ άλλων μέσω του ελέγχου περιεχομένου, της διαφάνειας στα συστήματα συστάσεων και της ελαχιστοποίησης των δεδομένων· λαμβάνοντας υπόψη ότι εξακολουθούν να υπάρχουν κενά και ασυνέπειες στην επιβολή, γεγονός που καταδεικνύει την ανάγκη για μια εναρμονισμένη προσέγγιση της ΕΕ·

ΙΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να ενισχύσει την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο μέσω της επικείμενης πράξης για την ψηφιακή δικαιοσύνη·

ΙΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με την ΟΥΟΑΜ, τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίζουν ότι οι πάροχοι υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων και οι πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο εφαρμόζουν μέτρα για την προστασία των ανηλίκων από περιεχόμενο που μπορεί να βλάψει τη σωματική, πνευματική ή ηθική τους ανάπτυξη· λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με την ΟΥΟΑΜ, τα προσωπικά δεδομένα των ανηλίκων δεν υποβάλλονται σε επεξεργασία για εμπορικούς σκοπούς, αθέμιτη κατάρτιση προφίλ και συμπεριφορικά στοχευμένη διαφήμιση·

ΙΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες, οι διαδικτυακές πλατφόρμες δεν επιτρέπεται να προβάλλουν διαφημίσεις που βασίζονται στην αθέμιτη κατάρτιση προφίλ με βάση προσωπικά δεδομένα εάν γνωρίζουν ότι ο χρήστης είναι ανήλικος·

ΙΗ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η αρχή της ελαχιστοποίησης των δεδομένων του ΓΚΠΔ εφαρμόζεται αυστηρά τόσο στην άμεση συλλογή των δεδομένων ανηλίκων όσο και στην έμμεση παρακολούθηση της συμπεριφοράς βάσει αυτών·

ΙΘ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ψηφιακές υπηρεσίες που επεξεργάζονται τα προσωπικά δεδομένα παιδιών, μεταξύ άλλων για συστήματα συστάσεων και φίλτρα σε φωτογραφίες ή βίντεο που προσαρμόζουν την εμφάνισή τους, δεν ζητούν τη «ρητή συγκατάθεση» γονέα ή κηδεμόνα και επιλέγουν άλλη νομική βάση για τη συλλογή και την επεξεργασία των προσωπικών δεδομένων των ανηλίκων·

Κ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη περιλαμβάνει ειδικές διασφαλίσεις για παιδιά, απαγορεύοντας ρητά τα συστήματα ΤΝ που εκμεταλλεύονται τις αδυναμίες τους και επιβάλλοντας υποχρεώσεις για τα συστήματα ΤΝ υψηλού κινδύνου·

ΚΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ανήλικοι αλληλεπιδρούν όλο και περισσότερο με εργαλεία που βασίζονται στην ΤΝ, συμπεριλαμβανομένων των πρακτόρων συζήτησης και των συστημάτων συστάσεων, τα οποία διαδραματίζουν ολοένα και πιο ισχυρό ρόλο στη διαμόρφωση εμπειριών και αλληλεπιδράσεων στο διαδίκτυο·

ΚΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι νέοι χρησιμοποιούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τις πλατφόρμες ανταλλαγής περιεχομένου, τους διαδικτυακούς φορείς συγκέντρωσης και τους βοηθούς ΤΝ για την κατανάλωση ειδήσεων σε αυξανόμενο βαθμό· λαμβάνοντας υπόψη ότι πολλοί χρήστες δυσκολεύονται να αξιολογήσουν την αξιοπιστία των πληροφοριών που εντοπίζουν στο διαδικτυακό περιβάλλον·

ΚΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο κυβερνοεκφοβισμός συμβαίνει οπουδήποτε αλληλεπιδρούν τα παιδιά στο διαδίκτυο, μεταξύ άλλων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στις πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο, στις πλατφόρμες ανταλλαγής μηνυμάτων, στα διαδικτυακά φόρουμ και στις πλατφόρμες παιχνιδιών·

ΚΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο κυβερνοεκφοβισμός επηρεάζει σημαντικό ποσοστό παιδιών σε όλα τα διαδικτυακά περιβάλλοντα· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα ποσοστά κυβερνοεκφοβισμού έχουν αυξηθεί σε όλες σχεδόν τις χώρες της ΕΕ, με μελέτες να δείχνουν ότι περίπου 1 στα 6 παιδιά στην Ευρώπη έχει υποστεί κυβερνοεκφοβισμό, και ότι μεταξύ 13 % και 29 % αναφέρουν συχνό εκφοβισμό τόσο εντός όσο και εκτός διαδικτύου· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο εκφοβισμός στο διαδίκτυο είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τον εκφοβισμό εκτός διαδικτύου και πρέπει να αντιμετωπίζεται ολιστικά, καθώς η ψηφιακή παρενόχληση συχνά ξεκινά από σχολικές συγκρούσεις και αντιστρόφως, οδηγώντας σε μακροπρόθεσμες συνέπειες για την ψυχική υγεία, την αυτοεκτίμηση και τα εκπαιδευτικά αποτελέσματα των παιδιών και των νέων· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα περισσότερα παιδιά υποδεικνύουν ότι ο κυβερνοεκφοβισμός συγκαταλέγεται στις μεγαλύτερες προκλήσεις για την ψυχική τους υγεία·

ΚΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο σχεδιασμός των πλατφορμών και η αλγοριθμική ενίσχυση, που δίνουν προτεραιότητα στην αλληλεπίδραση έναντι της ασφάλειας, μπορούν να οδηγήσουν στην κανονικοποίηση του περιεχομένου μίσους και του μισογυνικού περιεχομένου· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα περιβάλλοντα διαδικτυακών παιχνιδιών ενδέχεται να εκθέτουν τους ανηλίκους σε παρενόχληση και έμφυλη βία, ενώ ορισμένα χαρακτηριστικά παραπειστικού σχεδιασμού ενδέχεται να αυξάνουν τον χρόνο και την ένταση της εν λόγω έκθεσης·

ΚΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, τον Μάρτιο του 2026, ένα δικαστήριο στο Los Angeles απεφάνθη ότι η Meta και η Google ευθύνονται για βλάβες που συνδέονται με χαρακτηριστικά εθιστικού και χειραγωγικού σχεδιασμού των πλατφορμών μέσων κοινωνικής δικτύωσης που χρησιμοποιούν παιδιά και νέοι· λαμβάνοντας υπόψη ότι η απόφαση αυτή αποτελεί σημαντική εξέλιξη στην εντεινόμενη διεθνώς συζήτηση σχετικά με την ευθύνη των διαδικτυακών πλατφορμών να διασφαλίζουν ένα ασφαλές ψηφιακό περιβάλλον για τους ανηλίκους· λαμβάνοντας υπόψη ότι αρκετές ευρωπαϊκές χώρες εντείνουν επίσης τις δικαστικές, κανονιστικές και κοινοβουλευτικές δράσεις για την αντιμετώπιση των χαρακτηριστικών εθιστικού σχεδιασμού και άλλων διαδικτυακών κινδύνων που επηρεάζουν τα παιδιά και τους νέους·

ΚΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με τη γενική σύσταση αριθ. 1 σχετικά με την ψηφιακή διάσταση της βίας κατά των γυναικών, που εγκρίθηκε στις 20 Οκτωβρίου 2021 από την ομάδα εμπειρογνωμόνων του Συμβουλίου της Ευρώπης για τη δράση για την καταπολέμηση της βίας κατά των γυναικών και της ενδοοικογενειακής βίας, οι εκδηλώσεις έμφυλης βίας που λαμβάνουν χώρα στον ψηφιακό κόσμο εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Σύμβασης της Κωνσταντινούπολης·

KH. λαμβάνοντας υπόψη ότι 1 στις 10 γυναίκες έχουν υποστεί βία στο διαδίκτυο από την ηλικία των 15 ετών και ότι το 52 % των νέων γυναικών και κοριτσιών έχει υποστεί διαδικτυακή κακοποίηση, ενώ το 68 % των περιστατικών διαδικτυακής κακοποίησης πραγματοποιήθηκε σε πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης· λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με εκθέσεις του Οργανισμού Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του Ευρωπαϊκού Ινστιτούτου για την Ισότητα των Φύλων, οι γυναίκες και τα κορίτσια είναι τα κύρια θύματα σεξουαλικής παρενόχλησης και εκβιασμού στο διαδίκτυο, γεγονός που συχνά οδηγεί σε σοβαρές ψυχολογικές επιπτώσεις, συμπεριλαμβανομένου του φόβου και του άγχους, καθώς και σε διαρκές πλήγμα στην υπόληψη και απόσυρση από τους διαδικτυακούς χώρους και τον δημόσιο βίο·

ΚΘ. λαμβάνοντας υπόψη ότι μελέτες που πραγματοποιήθηκαν σε διάφορα κράτη μέλη δείχνουν ότι οι ανήλικοι έχουν πρόσβαση σε πορνογραφικό περιεχόμενο, ενίοτε ακούσια, από πολύ νεαρή ηλικία, γεγονός που ενδέχεται να προκαλεί επιβλαβείς σεξουαλικές συμπεριφορές και να αυξάνει την επιθετικότητα και τη σεξουαλική βία· λαμβάνοντας υπόψη ότι η πίεση για κοινοποίηση προσωπικών εικόνων και η μη συναινετική κοινοποίηση τέτοιων εικόνων μέσω συμβατικών πλατφορμών μπορεί να διαμορφώσει συμπεριφορές έναντι των σχέσεων και της συναίνεσης με τρόπους που διαιωνίζουν δυσανάλογα τη βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών·

Λ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η πρόσβαση στην εκπαίδευση σε θέματα υγείας, συμπεριλαμβανομένης της κατάλληλης για την ηλικία σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης, μπορεί να συμβάλει στην ευημερία και την αυτονομία των νέων, με πλήρη σεβασμό των εθνικών αρμοδιοτήτων·

ΛΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η υπερβολική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η έκθεση σε επιβλαβές περιεχόμενο και η ικανότητα κατασκευής και διάδοσης υπερρεαλιστικών σωμάτων μέσω φίλτρων και άβαταρ μπορεί να συνδέονται με αυξημένους κινδύνους κατάθλιψης, άγχους, μοναξιάς, κακής ποιότητας ύπνου και καθιστικής ζωής· λαμβάνοντας υπόψη ότι τα ταχέως εξελισσόμενα διαδικτυακά περιβάλλοντα και οι αλγοριθμικοί σχεδιασμοί που ευνοούν την άμεση ικανοποίηση μπορούν να οδηγήσουν στην υποβάθμιση των γνωστικών και διαπροσωπικών δεξιοτήτων, να επηρεάσουν αρνητικά τις ακαδημαϊκές επιδόσεις και να παρεμποδίσουν την ανάπτυξη της κριτικής σκέψης·

ΛΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο υπερβολικός χρόνος μπροστά σε οθόνη μπορεί να περιορίσει το ελεύθερο παιχνίδι, τη συμμετοχή σε αθλητικές δραστηριότητες και τις διά ζώσης αλληλεπιδράσεις, οι οποίες είναι απαραίτητες για τη συνολική ευημερία· λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με έρευνες, ο ψηφιακός αυτοτραυματισμός αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα αυτοκτονικών σκέψεων και αποπειρών αυτοκτονίας·

ΛΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο έλεγχος καταλληλότητας της νομοθεσίας της ΕΕ για τους καταναλωτές σχετικά με την ψηφιακή δικαιοσύνη που διενήργησε η Επιτροπή το 2024 αποκαλύπτει ότι μόνο το 20 % των επηρεαστών γνώμης αναφέρουν συστηματικά τον εμπορικό χαρακτήρα του περιεχομένου τους· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι επηρεαστές στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό και διαμορφώνουν τη συμπεριφορά, τις καταναλωτικές συνήθειες και τις απόψεις των νέων και, ως εκ τούτου, φέρουν ευθύνη να διασφαλίζουν τη διαφάνεια όσον αφορά τις αμειβόμενες εταιρικές σχέσεις και είναι υπόλογοι για το περιεχόμενο που προωθούν· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι δημιουργοί περιεχομένου, μολονότι συχνά διαφέρουν από τους επηρεαστές γνώμης ως προς το ότι παράγουν κυρίως ενημερωτικό, εκπαιδευτικό, πολιτιστικό ή ψυχαγωγικό περιεχόμενο, και όχι διαφημίσεις εμπορικού χαρακτήρα, διαδραματίζουν ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στην προώθηση της δημιουργικότητας, της πρόσβασης σε πληροφορίες, της πολιτιστικής πολυμορφίας και του εκπαιδευτικού περιεχομένου στο διαδίκτυο, ιδίως μεταξύ των ανηλίκων και του νεανικού κοινού·

ΛΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι το φαινόμενο των «παιδιών-επηρεαστών» περιλαμβάνει την πρώιμη δημόσια έκθεση και εμπορευματοποίηση, με κίνδυνο οικονομικής και συναισθηματικής εκμετάλλευσης χωρίς συγκατάθεση· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ανήλικοι που δεν πληρούν τις ελάχιστες απαιτήσεις όσον αφορά την ηλικία συχνά δραστηριοποιούνται ως «παιδιά-επηρεαστές» σε πλατφόρμες όπου οι νομικές διασφαλίσεις ενδέχεται να είναι ανεπαρκείς ή να μην εφαρμόζονται με συνέπεια, γεγονός που εγείρει σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την προστασία της ιδιωτικότητάς τους και την εμπορική τους εκμετάλλευση·

ΛΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης, ο όρος «sharenting» περιγράφει την πρακτική γονέων ή φροντιστών να κοινοποιούν ευρέως και συστηματικά πληροφορίες και εικόνες των παιδιών τους στο διαδίκτυο, με στόχο το οικονομικό κέρδος μέσω της δημιουργίας αλληλεπίδρασης με τους χρήστες· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πρακτικές αυτές εγείρουν σοβαρές ανησυχίες σχετικά με τη συγκατάθεση και το δικαίωμα του παιδιού στην ιδιωτικότητα, καθώς ενδέχεται να εκθέσουν τα παιδιά σε αθέμιτη προσέγγιση, κλοπή ταυτότητας ή να βλάψουν την υπόληψή τους, και ενδέχεται να έχουν μακροχρόνιο ψυχολογικό αντίκτυπο·

ΛΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι είναι υψίστης σημασίας να υπάρξει ευαισθητοποίηση μεταξύ των γονέων για το γεγονός ότι η ανάρτηση εικόνων των παιδιών τους στο διαδίκτυο μπορεί να ενέχει σημαντικούς κινδύνους, καθώς, αφού δημοσιοποιηθούν, οι εικόνες αυτές μπορούν να χρησιμοποιηθούν με τρόπους που εκφεύγουν του ελέγχου τους· λαμβάνοντας υπόψη ότι η κοινοποίηση φωτογραφιών χωρίς εμπορική πρόθεση, ωστόσο, δεν είναι από μόνη της επιβλαβής και ότι οι γονείς θα πρέπει να διατηρούν την ελευθερία να αποφασίζουν τι θα κοινοποιούν·

ΛΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχει επείγουσα ανάγκη για ένα σαφέστερο νομικό πλαίσιο για την αντιμετώπιση της χρήσης εικόνων ανηλίκων από «γονείς-επηρεαστές» και «οικογένειες-επηρεαστές», προκειμένου να αποτραπεί η εκμετάλλευση και να προστατευθεί η ιδιωτικότητα των παιδιών·

ΛΗ. λαμβάνοντας υπόψη ότι θα πρέπει να διατηρηθεί σαφής διάκριση μεταξύ των όρων «διασφάλιση της ηλικίας», «επαλήθευση της ηλικίας», «εκτίμηση της ηλικίας» και «υπεύθυνη δήλωση»· λαμβάνοντας υπόψη ότι η διασφάλιση της ηλικίας χρησιμεύει ως γενικός όρος που περιλαμβάνει μεθόδους όπως η υπεύθυνη δήλωση, η εκτίμηση της ηλικίας και η επαλήθευση της ηλικίας· λαμβάνοντας υπόψη ότι η εκτίμηση της ηλικίας μπορεί να βασίζεται σε πιθανοτικές μεθόδους, συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης βάσει ΤΝ ή της συμπεριφορικής ανάλυσης, ενώ οι μέθοδοι επαλήθευσης της ηλικίας απαιτούν δηλώσεις της ηλικίας, οι οποίες μπορεί να περιλαμβάνουν επίσημα έγγραφα ή λύσεις ψηφιακής ταυτότητας, διασφαλίζοντας παράλληλα προσεγγίσεις που διαφυλάσσουν την ιδιωτικότητα και είναι αναλογικές·

ΛΘ. λαμβάνοντας υπόψη ότι αρκετοί μηχανισμοί που θεσπίστηκαν από τις διαδικτυακές πλατφόρμες για τον έλεγχο της πρόσβασης παρακάμπτονται εύκολα και ότι τα παιδιά κάτω από τα επίσημα όρια ηλικίας διατηρούν λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παραποιώντας την ηλικία τους· λαμβάνοντας υπόψη ότι αυτή η ευρεία πρόσβαση σε ηλικιακά ακατάλληλο περιεχόμενο, ψευδή προφίλ και ανώνυμους λογαριασμούς αυξάνει τον κίνδυνο επιβλαβούς συμπεριφοράς·

M. λαμβάνοντας υπόψη ότι το επίπεδο προστασίας των ανηλίκων θα πρέπει να είναι το ίδιο ανεξάρτητα από τον τόπο διαμονής τους· λαμβάνοντας υπόψη ότι αρκετά κράτη μέλη έχουν ήδη εγκρίνει εθνικούς νόμους και έχουν ζητήσει μια κοινή ευρωπαϊκή προσέγγιση όσον αφορά την ψηφιακή ενηλικίωση —ένα ελάχιστο όριο ηλικίας για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε άλλες διαδικτυακές υπηρεσίες·

ΜΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η επαλήθευση της ηλικίας δεν αποτελεί πανάκεια για τη διασφάλιση της προστασίας των ανηλίκων στο διαδίκτυο και δεν θα πρέπει να εξετάζεται μεμονωμένα, αλλά στο πλαίσιο των δικαιωμάτων των παιδιών και με μια προσέγγιση ασφάλειας εκ σχεδιασμού, καθώς και με βάση την εκτίμηση του κινδύνου και κατά περίπτωση· λαμβάνοντας υπόψη ότι υπάρχει ανάγκη για αξιόπιστες, αναλογικές λύσεις που διαφυλάσσουν την ιδιωτικότητα και συμμορφώνονται με τις αρχές της προστασίας των προσωπικών δεδομένων·

ΜΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ασφάλεια, η ιδιωτικότητα και οι κατάλληλες ανά ηλικία προσεγγίσεις εκ σχεδιασμού θα πρέπει να αποτελούν τον κανόνα, μεταξύ άλλων με την προεπιλεγμένη ρύθμιση των προφίλ των ανηλίκων ως «ιδιωτικών», ώστε να εμποδίζεται η επικοινωνία με αγνώστους, καθώς και με την προεπιλεγμένη απενεργοποίηση του συστήματος προτάσεων βάσει προφίλ·

ΜΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα εργαλεία γονικού ελέγχου αποτελούν σημαντικό συμπλήρωμα των μέτρων των πλατφορμών και των μέτρων πολιτικής για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο· λαμβάνοντας υπόψη ότι η αγορά προσφέρει επί του παρόντος ευρύ φάσμα εφαρμογών και ρυθμίσεων γονικού ελέγχου στις συσκευές με διαφορετικές λειτουργίες και δυνατότητες χρήσης·

ΜΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι τα βιντεοπαιχνίδια αποτελούν σημαντικό χώρο κοινωνικής αλληλεπίδρασης· λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένα μοντέλα αποκόμισης χρημάτων, όπως τα «loot boxes», ενέχουν κινδύνους συγκρίσιμους με τα τυχερά παιχνίδια, καθώς αναπαράγουν τυχαιοποιημένους μηχανισμούς ανταμοιβής, οι οποίοι μπορούν να προκαλέσουν ψυχαναγκαστική συμπεριφορά σε ανηλίκους· λαμβάνοντας υπόψη ότι το σύστημα κατάταξης ηλικίας των πανευρωπαϊκών πληροφοριών για παιχνίδια (PEGI) παραμένει βασικό εργαλείο για τη λήψη αποφάσεων κατάλληλων για την ηλικία όσον αφορά το περιεχόμενο των βιντεοπαιχνιδιών·

ΜΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πλατφόρμες ζωντανής μετάδοσης βιντεοπαιχνιδιών συχνά δεν εφαρμόζουν αποτελεσματικούς μηχανισμούς επαλήθευσης της ηλικίας, επιτρέποντας στους ανηλίκους να έχουν πρόσβαση σε περιεχόμενο που απευθύνεται σε ενήλικες, σεξουαλικοποιημένο περιεχόμενο ή περιεχόμενο που σχετίζεται με τυχερά παιχνίδια· λαμβάνοντας υπόψη ότι τούτο συνιστά ένα ξεκάθαρο κανονιστικό κενό·

ΜΣΤ. λαμβάνοντας υπόψη ότι, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ), πάνω από το 11 % των εφήβων παρουσιάζει ενδείξεις προβληματικής συμπεριφοράς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το 12 % διατρέχει κίνδυνο να αναπτύξει προβληματική συμπεριφορά στο πλαίσιο των βιντεοπαιχνιδιών, με τα αγόρια (16 %) να είναι πολύ πιθανότερο να πλήττονται σε σχέση με τα κορίτσια (7 %)· λαμβάνοντας υπόψη ότι η διαταραχή των ηλεκτρονικών παιχνιδιών αναγνωρίζεται επίσημα ως τέτοια από τον ΠΟΥ·

ΜΖ. λαμβάνοντας υπόψη ότι χαρακτηριστικά των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, όπως η αδιάκοπη κύλιση, η αυτόματη αναπαραγωγή, τα συστήματα συστάσεων ή οι αλγόριθμοι που βασίζονται σε προφίλ, οι υποχρεωτικές ειδοποιήσεις και οι μηχανισμοί που βασίζονται στην ανταμοιβή, έχουν σχεδιαστεί για τη μεγιστοποίηση της αλληλεπίδρασης και τη χρηματική εκμετάλλευση της προσοχής· λαμβάνοντας υπόψη ότι το 97 % των δημοφιλέστερων εφαρμογών που χρησιμοποιούν οι καταναλωτές της ΕΕ εφαρμόζουν τουλάχιστον ένα παραπλανητικό μοτίβο·

ΜΗ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η έκθεση σε τέτοια χαρακτηριστικά οφείλεται στη σκόπιμη στόχευση από διαδικτυακές πλατφόρμες και επιδεινώνεται από αλγορίθμους που μπορούν να ενισχύσουν το επιβλαβές περιεχόμενο και, ως εκ τούτου, πρέπει να υπόκειται σε εκτιμήσεις κινδύνου και υποχρεώσεις διαφάνειας βάσει της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες και του κανονισμού για την ΤΝ·

ΜΘ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένες ψηφιακές πρακτικές υπονομεύουν την αυτονομία των καταναλωτών χειραγωγώντας την αρχιτεκτονική επιλογών, μεταξύ άλλων μέσω παραπλανητικών προεπιλεγμένων ρυθμίσεων, ψευδούς αίσθησης επείγοντος και παραπλανητικού σχεδιασμού διεπαφής·

Ν. λαμβάνοντας υπόψη ότι η Επιτροπή έχει δεσμευτεί για μια πράξη για την ψηφιακή δικαιοσύνη προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι αντιδεοντολογικές πρακτικές, συμπεριλαμβανομένων των παραπλανητικών μοτίβων, των πρακτικών εμπορικής προώθησης των επηρεαστών γνώμης και του εθιστικού σχεδιασμού, οι οποίες εκμεταλλεύονται τις αδυναμίες των καταναλωτών, μεταξύ άλλων των ανηλίκων·

ΝΑ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι διαδικτυακές πλατφόρμες δεν παρέχουν πάντα αποτελεσματικά χαρακτηριστικά ασφαλείας· λαμβάνοντας υπόψη ότι ορισμένες πρακτικές παρακολούθησης και κατάρτισης προφίλ εγείρουν σοβαρές ανησυχίες για την προστασία της ιδιωτικότητας· λαμβάνοντας υπόψη ότι η αντιμετώπιση του εθιστικού σχεδιασμού και των παραπλανητικών μοτίβων απαιτεί συντονισμένη δράση της ΕΕ· λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πάροχοι υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης, ιδίως οι πάροχοι υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων, υπόκεινται σε αυστηρότερες υποχρεώσεις· λαμβάνοντας υπόψη ότι το επίπεδο προστασίας των ανηλίκων ποικίλλει ανάλογα με την πηγή και την τοποθεσία του περιεχομένου·

ΝΒ. λαμβάνοντας υπόψη ότι ο ψηφιακός γραμματισμός, ο γραμματισμός στα μέσα επικοινωνίας και ο γραμματισμός στην ΤΝ, συμπεριλαμβανομένης της κατανόησης των αλγορίθμων και της αλγοριθμικής μεροληψίας, είναι ζωτικής σημασίας για την ενδυνάμωση των νέων ώστε να κάνουν ορθή χρήση των ψηφιακών υπηρεσιών· λαμβάνοντας υπόψη ότι ο γραμματισμός αυτός παρέχει τις απαραίτητες δεξιότητες και εργαλεία για την κατανόηση των κινδύνων και των ευκαιριών, προωθώντας την κριτική σκέψη για την υπεύθυνη πλοήγηση στους διαδικτυακούς χώρους και την αντιμετώπιση της χειραγώγησης, της εσφαλμένης πληροφόρησης, της παραπληροφόρησης και της κατάρτισης προφίλ·

ΝΓ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η εκπαίδευση στον ψηφιακό γραμματισμό και τον γραμματισμό στα μέσα επικοινωνίας θα πρέπει να επεκταθεί στους γονείς, τους κηδεμόνες, τους εκπαιδευτές, τους εργαζομένους στον τομέα της νεολαίας και όσους παρέχουν κοινωνικές υπηρεσίες, οι οποίοι συχνά δεν λαμβάνουν στήριξη και κατάρτιση για την αντιμετώπιση των ζητημάτων αυτών· λαμβάνοντας υπόψη ότι η κατάρτιση αυτή θα πρέπει να περιλαμβάνει την κριτική σκέψη, την ανθεκτικότητα και την ευαισθητοποίηση σχετικά με την ΤΝ, ώστε να βοηθά τους νέους να διαχειρίζονται τις διαδικτυακές αλληλεπιδράσεις·

ΝΔ. λαμβάνοντας υπόψη ότι οι προσεγγίσεις σε επίπεδο σχολείου όσον αφορά την ψηφιακή ισορροπία, συμπεριλαμβανομένων σαφών πολιτικών για τη χρήση των έξυπνων τηλεφώνων, μπορούν να δημιουργήσουν πιο ήρεμα μαθησιακά περιβάλλοντα, να προστατεύσουν την προσοχή των μαθητών και να ενισχύσουν την κοινωνική συνοχή· λαμβάνοντας υπόψη ότι η ικανότητα να αποσυνδέεται κανείς συνειδητά από τα ψηφιακά εργαλεία αναγνωρίζεται στο ευρωπαϊκό πλαίσιο ψηφιακών ικανοτήτων για τους πολίτες (DigComp 2.2) ως βασική ικανότητα για την ευημερία και την ασφάλεια, καθώς συμβάλλει στη συγκέντρωση, στον υγιή ύπνο και στις κοινωνικές σχέσεις·

ΝΕ. λαμβάνοντας υπόψη ότι η ψηφιακή αγωγή του πολίτη είναι απαραίτητη για να εφοδιαστούν οι νέοι με τις γνώσεις και τις δεξιότητες που απαιτούνται για την υπεύθυνη και κριτική συμμετοχή τους στον δημοκρατικό βίο· λαμβάνοντας υπόψη ότι έτσι στηρίζεται η ανθεκτικότητα έναντι της παραπληροφόρησης, της ρητορικής μίσους και της χειραγώγησης στο διαδίκτυο, ενώ παράλληλα ενισχύονται η δημοκρατική συμμετοχή, η τεκμηριωμένη εμπιστοσύνη στους θεσμούς, τα θεμελιώδη δικαιώματα και οι κοινές ευρωπαϊκές αξίες·

Γενικές αρχές

1. τονίζει ότι η αντιμετώπιση του αντικτύπου των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στους νέους απαιτεί μια ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή στρατηγική, η οποία θα συνδυάζει την ασφάλεια και την προστασία της ιδιωτικότητας ήδη από τον σχεδιασμό, τις προεπιλογές ασφαλείας, τον κατάλληλο για την ηλικία σχεδιασμό, την αλγοριθμική διαφάνεια και τους μηχανισμούς επαλήθευσης της ηλικίας που δίνουν προτεραιότητα στην προστασία της ιδιωτικότητας, και η οποία θα ενισχύει την ψυχική ευεξία, τον ψηφιακό γραμματισμό και τον γραμματισμό στα μέσα επικοινωνίας με τη συμμετοχή οικογενειών, σχολείων και εκπαιδευτικών, καθώς και τη συμμετοχική διακυβέρνηση και την τεκμηριωμένη αξιολόγηση για τη διασφάλιση ίσης προστασίας και ενδυνάμωσης για όλους·

Νομικό πλαίσιο της ΕΕ

2. τονίζει την ανάγκη να διασφαλιστούν η αποτελεσματική και συνεκτική εφαρμογή, η επιβολή, η συνοχή και η συμπληρωματικότητα μεταξύ των βασικών νομικών μέσων της ΕΕ, όπως η οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων (ΟΥΟΑΜ), ο ΓΚΠΔ, η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες, η οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές (ΟΑΕΠ), η πράξη για τις ψηφιακές αγορές, η πράξη για την τεχνητή νοημοσύνη, καθώς και η επικείμενη πράξη για την ψηφιακή εντιμότητα, προκειμένου να οικοδομηθεί ένα ενοποιημένο πλαίσιο για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο· ζητεί την ευθυγράμμιση των εθνικών μέτρων, ώστε να αποφευχθεί ο κατακερματισμός της προστασίας των παιδιών στην ΕΕ και να ενισχυθούν η συνεργασία και η ανταλλαγή πληροφοριών μεταξύ των εθνικών αρμόδιων αρχών και της Επιτροπής·

3. τονίζει την ανάγκη να διατεθούν επαρκείς πόροι στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου 2028-2034, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι αρμόδιες αρχές και οι υπηρεσίες της Επιτροπής που είναι επιφορτισμένες με την εφαρμογή και την επιβολή της σχετικής ψηφιακής νομοθεσίας διαθέτουν τους αναγκαίους πόρους για την αποτελεσματική εκτέλεση του έργου τους· παροτρύνει τα κράτη μέλη να αυξήσουν τους οικονομικούς και ανθρώπινους πόρους για τους συντονιστές ψηφιακών υπηρεσιών, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Υπηρεσιών Μέσων Ενημέρωσης και άλλες εθνικές αρμόδιες αρχές, προκειμένου να διασφαλιστούν η αποτελεσματική εφαρμογή και επιβολή της ενωσιακής νομοθεσίας· τονίζει την ανάγκη παροχής ενός σαφώς καθορισμένου πλαισίου και ψυχολογικής υποστήριξης και βοήθειας στο προσωπικό των αρμόδιων αρχών που ασχολούνται με επιβλαβές και παράνομο περιεχόμενο·

4. τονίζει τη σημασία του έγκαιρου διορισμού συντονιστών ψηφιακών υπηρεσιών σε όλα τα κράτη μέλη, ως προϋπόθεση για την αποτελεσματική εφαρμογή της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες· σημειώνει, στο πλαίσιο αυτό, τις διαδικασίες επί παραβάσει που έχουν κινηθεί κατά ορισμένων κρατών μελών· καλεί την Επιτροπή να στηρίξει την αποτελεσματική και συνεπή εφαρμογή της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες σε όλα τα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων μέσω καθοδήγησης, συντονισμού και παρακολούθησης και, όταν είναι αναγκαίο, με την επιβολή προστίμων και διορθωτικών μέτρων, διασφαλίζοντας παράλληλα μια εναρμονισμένη προσέγγιση και αποφεύγοντας τον κατακερματισμό της αγοράς·

5. καλεί την Επιτροπή, το ευρωπαϊκό συμβούλιο ψηφιακών υπηρεσιών και τις αρμόδιες εθνικές αρχές, ιδίως το δίκτυο συνεργασίας για την προστασία των καταναλωτών, να παρακολουθούν και να αξιολογούν την αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνονται για την προστασία των ανηλίκων στις διαδικτυακές πλατφόρμες, διασφαλίζοντας παράλληλα τη συντονισμένη επιβολή σε περίπτωση αθέμιτων, παραπλανητικών ή επιθετικών εμπορικών πρακτικών, μεταξύ άλλων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στο πλαίσιο των πρακτικών εμπορικής προώθησης των επηρεαστών γνώμης, σε περιπτώσεις όπου οι κίνδυνοι εντοπίζονται σαφώς·

Οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων

6. επαναλαμβάνει ότι η οδηγία για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων (ΟΥΟΑΜ) αναγνωρίζει την προστασία των ανηλίκων ως σημαντικό στόχο πολιτικής της ΕΕ και περιέχει βασικές διατάξεις, όπως το άρθρο 28β παράγραφοι 1, 2 και 3, για τη διασφάλιση της καλύτερης προστασίας των ανηλίκων στο διαδίκτυο, ιδίως στις πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο· επισημαίνει ότι η ΟΥΟΑΜ απαιτεί από τις πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο να λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για την προστασία των ανηλίκων από περιεχόμενο που μπορεί να βλάψει τη σωματική, πνευματική ή ηθική τους ανάπτυξη, για παράδειγμα μέσω επαλήθευσης της ηλικίας και εργαλείων γονικού ελέγχου, και να διασφαλίζουν την προστασία του κοινού από παράνομο περιεχόμενο, όπως και από επιβλαβείς και παράνομες εμπορικές ανακοινώσεις· επαναλαμβάνει επίσης ότι οι πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο οφείλουν να ενημερώνουν τους χρήστες όταν το περιεχόμενο περιλαμβάνει διαφήμιση, παρέχοντας μια λειτουργία που να επιτρέπει στους χρήστες να δηλώνουν την εν λόγω πληροφορία, και πρέπει να παρέχουν αποτελεσματικά μέτρα και εργαλεία γραμματισμού στα μέσα επικοινωνίας·

7. θεωρεί ότι η επικείμενη αναθεώρηση της ΟΥΟΑΜ αποτελεί ευκαιρία για την ενίσχυση της προστασίας των νέων από παράνομο και επιβλαβές περιεχόμενο στις πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο, συμπεριλαμβανομένων των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, ιδίως μέσω του προσδιορισμού των υποχρεώσεων του άρθρου 28β· τονίζει, επίσης, την ανάγκη να ενισχυθούν οι διατάξεις που διασφαλίζουν την προβολή των υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης γενικού ενδιαφέροντος, μεταξύ άλλων διευκρινίζοντας ότι οι εν λόγω κανόνες προβολής μπορούν επίσης να εφαρμόζονται σε πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο για την προώθηση της πρόσβασης σε αξιόπιστο, υψηλής ποιότητας διαδικτυακό περιεχόμενο που συνάδει με την ηλικία· ζητεί, επιπλέον, η αναθεώρηση αυτή να εξετάσει στοχευμένα και αναλογικά μέτρα για τον εντοπισμό, την αναφορά και την πρόληψη ζωντανών μεταδόσεων συνεχούς ροής που περιέχουν βία, ταπείνωση, υποκίνηση αυτοτραυματισμού ή άλλες μορφές επιβλαβούς περιεχομένου· υπογραμμίζει την ανάγκη να αξιολογηθούν οι υποχρεώσεις που ορίζονται στην ΟΥΟΑΜ για τα κράτη μέλη όσον αφορά την προώθηση και τη λήψη μέτρων για την ανάπτυξη δεξιοτήτων γραμματισμού στα μέσα επικοινωνίας, και να προσδιοριστεί αν πρέπει τα εν λόγω μέτρα να ενισχυθούν και να επεκταθούν περαιτέρω·

8. καλεί, επιπλέον, τους φορείς εκμετάλλευσης πλατφορμών που φιλοξενούν ζωντανές μεταδόσεις συνεχούς ροής, μεταξύ άλλων περιεχόμενο βιντεοπαιχνιδιών, να απαιτούν από τους δημιουργούς των ροών να προβαίνουν σε ρητή επισήμανση όταν το περιεχόμενο περιλαμβάνει μηχανισμούς παρόμοιους με τυχερά παιχνίδια, στοιχήματα με πραγματικά χρήματα ή άλλα στοιχεία που υπόκεινται σε ηλικιακούς περιορισμούς· παροτρύνει τις πλατφόρμες να εφαρμόζουν προστατευτικές προεπιλεγμένες ρυθμίσεις για τους χρήστες που είναι πιθανό να είναι ανήλικοι, όπως θόλωση της εικόνας πριν από την προβολή μεταδόσεων συνεχούς ροής περιεχομένου που έχουν επισημανθεί ως περιεχόμενο για ενήλικες, απόκρυψη παραθύρων δωρεών ή τυχερών παιχνιδιών επί πληρωμή σε λογαριασμούς ανηλίκων, και μείωση της δυνατότητας εντοπισμού μεταδόσεων συνεχούς ροής που έχουν επισημανθεί ως περιεχόμενο για ενήλικες στις ροές περιεχομένου λογαριασμών ανηλίκων, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι τα μέτρα αυτά είναι αναλογικά και σέβονται την ελευθερία της έκφρασης·

9. καλεί την Επιτροπή να εξετάσει αν οι ισχύοντες ορισμοί της οδηγίας ΟΥΟΑΜ καλύπτουν πλήρως τις σχετικές υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων, ιδίως όσες παρέχονται από επηρεαστές και επαγγελματίες δημιουργούς περιεχομένου σε πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο· ζητεί, εν προκειμένω, να αποσαφηνιστούν το καθεστώς και οι ευθύνες των εν λόγω δημιουργών, ώστε να διασφαλιστεί ότι υπόκεινται στις ίδιες υποχρεώσεις με τους παρόχους υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης όσον αφορά τη διαφάνεια των διαφημίσεων και την προστασία των ανηλίκων· καλεί, επιπλέον, την Επιτροπή, να αξιολογήσει τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής του 2020 σχετικά με την πρακτική εφαρμογή του κριτηρίου της βασικής λειτουργίας που περιλαμβάνεται στον ορισμό της «υπηρεσίας πλατφόρμας διαμοιρασμού βίντεο» της ΟΥΟΑΜ, και να αξιολογήσει κατά πόσον εξυπηρετεί τον επιδιωκόμενο σκοπό να καλύψει όλες τις υπηρεσίες που παρέχουν περιεχόμενο οπτικοακουστικών μέσων και τις υποχρεώσεις τους για την προστασία των ανηλίκων στο διαδίκτυο·

10. τονίζει την ανάγκη να αξιολογηθεί η εφαρμογή της ΟΥΟΑΜ και να εξεταστεί η δυνατότητα επέκτασης των βασικών της διατάξεων, όπως εκείνες που αφορούν τη διαφάνεια της διαφήμισης και την προστασία των ανηλίκων, ώστε να διέπουν και μεγάλες πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο· υπογραμμίζει ότι η ευθυγράμμιση των ευθυνών των πλατφορμών διαμοιρασμού βίντεο με τις ευθύνες των παρόχων υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης θα συμβάλει στην κάλυψη των ρυθμιστικών κενών που επηρεάζουν το νεανικό κοινό·

Πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες

11. εκφράζει την ικανοποίησή του για τις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής, του Ιουλίου 2025, σύμφωνα με το άρθρο 28 παράγραφος 4 της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες, ως βασικό βήμα για την ενίσχυση της προστασίας των παιδιών στο διαδίκτυο, ιδίως όσον αφορά τις πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δεδομένου ότι οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές προσφέρουν πρακτικά εργαλεία που βοηθούν τους συντονιστές ψηφιακών υπηρεσιών και την Επιτροπή να επιβάλλουν αποτελεσματικά τους κανόνες της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες, και ζητεί από τις διαδικτυακές πλατφόρμες να εφαρμόζουν υψηλά επίπεδα ιδιωτικότητας, ασφάλειας και προστασίας των ανηλίκων στο διαδίκτυο· καλεί τις διαδικτυακές πλατφόρμες να διασφαλίσουν την ταχεία εφαρμογή των κατευθυντήριων γραμμών και την Επιτροπή να την παρακολουθεί· ζητεί, ειδικότερα, την απλούστευση των όρων και προϋποθέσεων, την εφαρμογή σαφών, απλών και εύχρηστων διαδικασιών αναφοράς και την παροχή κατάλληλης, φιλικής προς τα παιδιά, εμπιστευτικής καθοδήγησης για τους νεότερους χρήστες σχετικά με όλα τα διαθέσιμα εργαλεία για την ιδιωτικότητα, την υποβολή αναφορών και την προστασία των δεδομένων· τονίζει την ανάγκη η επαλήθευση της ηλικίας να πραγματοποιείται διαφυλάσσοντας την ιδιωτικότητα· σημειώνει ότι, παρόλο που οι κατευθυντήριες γραμμές δεν είναι δεσμευτικές, η Επιτροπή θα τις χρησιμοποιήσει για να αξιολογήσει τη συμμόρφωση με το άρθρο 28 παράγραφος 1 της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες· ζητεί την τακτική επανεξέτασή τους για την αντιμετώπιση, κατά περίπτωση, αναδυόμενων ζητημάτων, με πρόσθετα μέτρα που πρέπει να ληφθούν σε επίπεδο ΕΕ, μετά από αξιολόγηση από την ομάδα εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής·

12. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν τη συνεκτική και συντονισμένη εφαρμογή της ΟΥΟΑΜ και της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες με σκοπό την προστασία των ανηλίκων στις πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο και στις πλατφόρμες κοινωνικών μέσων, καθώς και να εξετάσουν τη συνοχή και τη σαφήνεια της εφαρμογής τους όσον αφορά το οπτικοακουστικό περιεχόμενο, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη να εξασφαλιστεί ένα επαρκές επίπεδο προστασίας για τους χρήστες των πλατφορμών διαμοιρασμού βίντεο·

13. παροτρύνει την Επιτροπή να αποσαφηνίσει την αλληλεπίδραση μεταξύ της ισχύουσας νομοθεσίας που ρυθμίζει τα παραπλανητικά μοτίβα, όπως η οδηγία για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και η πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες, και να εξετάσει το ενδεχόμενο επανεξέτασης του καταλόγου αθέμιτων εμπορικών πρακτικών στο παράρτημα Ι της οδηγίας για τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές, προκειμένου να καλυφθούν περαιτέρω νομικά κενά·

Γενικός κανονισμός για την προστασία δεδομένων

Προστασία των δεδομένων και το δικαίωμα στην ιδιωτικότητα

14. υπενθυμίζει ότι ο ΓΚΠΔ αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της προστασίας των δεδομένων στην ΕΕ, θεσπίζοντας ισχυρές εγγυήσεις και υποχρεώσεις για την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων σημαντικών αρχών, όπως ο περιορισμός του σκοπού, η ακρίβεια των δεδομένων, η ελαχιστοποίηση των δεδομένων και η λογοδοσία, καθώς και βασικά δικαιώματα, όπως το δικαίωμα στη διαγραφή («δικαίωμα στη λήθη») που κατοχυρώνεται στο άρθρο 17 ΓΚΠΔ, ενώ παράλληλα παρέχει ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο προστασίας στα παιδιά·

15. τονίζει ότι οι πάροχοι υπηρεσιών θα πρέπει να εφαρμόζουν δεόντως τα υφιστάμενα μέσα του ΓΚΠΔ· ζητεί την ενίσχυσή τους μέσω της εφαρμογής σαφών και κατάλληλων για την ηλικία προτύπων: προεπιλεγμένες ρυθμίσεις για τη μέγιστη προστασία της ιδιωτικότητας· απαγόρευση της στοχευμένης κατάρτισης προφίλ ανηλίκων ή της διαφήμισης που απευθύνεται σε ανηλίκους, μεταξύ άλλων της πολιτικής διαφήμισης· ελαχιστοποίηση της συλλογής δεδομένων· και όρους και προϋποθέσεις που εξηγούνται κατά τρόπο κατανοητό για ανηλίκους· ενθαρρύνει την κατάρτιση κατευθυντήριων γραμμών και βέλτιστων πρακτικών για ασφαλείς προεπιλεγμένες ρυθμίσεις για ανηλίκους, συμπεριλαμβανομένων μέτρων όπως η απενεργοποίηση της αυτόματης αναπαραγωγής, ο περιορισμός της αδιάκοπης κύλισης, η ενεργοποίηση της επιλογής επαναφοράς των ροών περιεχομένου, ο καθορισμός χρονικών ορίων, οι περιοδικές υπενθυμίσεις για διάλειμμα και ο περιορισμός των ειδοποιήσεων, προκειμένου να διασφαλιστεί η ψηφιακή ευημερία των παιδιών και των νέων·

16. παροτρύνει τα κράτη μέλη να διαθέσουν επαρκείς πόρους στις αρχές προστασίας δεδομένων και στις αρχές προστασίας των καταναλωτών, με σκοπό την αποτελεσματική διερεύνηση και την επιβολή κυρώσεων σε πρακτικές χρήσης προσωπικών δεδομένων ανηλίκων, κατά παράβαση του δικαίου της ΕΕ·

17. ζητεί από την Επιτροπή να αξιολογήσει τα υφιστάμενα κενά όσον αφορά την απαγόρευση της στοχευμένης διαφήμισης και να εξετάσει το ενδεχόμενο συνολικής απαγόρευσης, έτσι ώστε να εξαλειφθεί μια σημαντική κινητήρια δύναμη του χειραγωγικού σχεδιασμού και της κατάρτισης προφίλ συμπεριφοράς·

18. εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι, από την έναρξη ισχύος του ΓΚΠΔ, πολλοί πάροχοι έχουν εφαρμόσει ανεπαρκώς τις απαιτήσεις του· υπογραμμίζει την επείγουσα ανάγκη να ενισχυθεί η επιβολή του ΓΚΠΔ και να εξεταστεί, από τις αρχές προστασίας δεδομένων των κρατών μελών και την Επιτροπή, το ενδεχόμενο πρόσθετης καθοδήγησης σχετικά με την εφαρμογή του σε συστήματα ΤΝ που στοχεύουν σε ανηλίκους ή στα οποία έχουν πρόσβαση ανήλικοι· υπενθυμίζει ότι τα συστήματα ΤΝ πρέπει να διασφαλίζουν, σύμφωνα με τον ΓΚΠΔ, ότι οι χρήστες μπορούν εύκολα να ασκούν το δικαίωμά τους στη διαγραφή προσωπικών δεδομένων, συμπεριλαμβανομένων των συναγόμενων προσωπικών δεδομένων·

19. καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει την επιβολή των υφιστάμενων υποχρεώσεων διαφάνειας, στο πλαίσιο του ΓΚΠΔ και της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες, όσον αφορά την άδεια επεξεργασίας δεδομένων για την πρόσβαση σε φωτογραφίες ή την αυτόματη κοινή χρήση τοποθεσίας, που μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο παραβιάσεων της ιδιωτικότητας και παρενοχλητικής παρακολούθησης, επηρεάζοντας δυσανάλογα τις γυναίκες και τα κορίτσια·

Επικείμενη πράξη για την ψηφιακή δικαιοσύνη

20. χαιρετίζει τον έλεγχο καταλληλότητας που διενέργησε η Επιτροπή σε σχέση με τη νομοθεσία της ΕΕ για την προστασία των καταναλωτών όσον αφορά την ψηφιακή δικαιοσύνη· καλεί την Επιτροπή, στο πλαίσιο της επικείμενης πράξης για την ψηφιακή δικαιοσύνη, να εντοπίσει και να καλύψει τα υφιστάμενα σχετικά ρυθμιστικά κενά, ιδίως όσον αφορά τα χαρακτηριστικά εθιστικού και χειραγωγικού σχεδιασμού των ψηφιακών υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των παραπλανητικών μοτίβων, των εξατομικευμένων διαφημιστικών πρακτικών, του νευρομάρκετινγκ, των loot boxes, των εικονικών νομισμάτων εντός εφαρμογής σε βιντεοπαιχνίδια και των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών των επηρεαστών γνώμης· τονίζει ότι κύριος στόχος της νέας νομοθετικής πρωτοβουλίας θα πρέπει να είναι η ενίσχυση της προστασίας των παιδιών και των νέων χρηστών στο διαδίκτυο, αποφεύγοντας παράλληλα τις επικαλύψεις με την ισχύουσα νομοθεσία· τονίζει την ανάγκη να διεξαχθεί ειδική έρευνα σχετικά με το νευρομάρκετινγκ και τις επιπτώσεις του στα παιδιά και τους εφήβους· καλεί την Επιτροπή να διασφαλίσει ότι η επικείμενη πράξη για την ψηφιακή δικαιοσύνη θα αντιμετωπίσει τα ζήτημα αυτό·

Κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη

21. αναγνωρίζει τις δυνατότητες της ΤΝ να ενισχύσει τη μάθηση, τη δημιουργικότητα και την επιχειρηματικότητα μεταξύ των νέων, μεταξύ άλλων μέσω της εξατομικευμένης καθοδήγησης, της καινοτομίας στις τέχνες και τα μέσα ενημέρωσης και της πρόσβασης σε νέες μορφές οικονομικής συμμετοχής·

22. τονίζει ότι η αυξανόμενη ευκολία πρόσβασης και χρήσης εργαλείων παραγωγικής ΤΝ από ανηλίκους, συμπεριλαμβανομένων εργαλείων ΤΝ ειδικά σχεδιασμένων για ανηλίκους, και υπηρεσιών που απευθύνονται σε νέους χρησιμοποιώντας ΤΝ, όπως διαλογικά ρομπότ (chatbots), μηχανές εξατομίκευσης, συστήματα συστάσεων, τεχνολογίες βαθυπαραποίησης και αλγοριθμικά φίλτρα περιεχομένου, ενέχουν νέους κινδύνους για την ψυχική υγεία και τη γνωστική και κοινωνική ανάπτυξη των παιδιών, λόγω της ενσωματωμένης μεροληψίας, της χειραγώγησης ή των τεχνικών που αποσκοπούν στη χειραγώγηση, της παραβίασης της ιδιωτικότητας και της διάδοσης της παραπληροφόρησης·

23. καλεί την Επιτροπή να επιβάλει τις υποχρεώσεις του κανονισμού για την ΤΝ, ιδίως όσον αφορά τη διαφάνεια, μεταξύ άλλων με την υδατοσήμανση και την επισήμανση του περιεχομένου που παράγεται από ΤΝ, και καλεί τις διαδικτυακές πλατφόρμες να εφαρμόσουν ταχείες διαδικασίες για την αφαίρεση παραποιημένου ή επιβλαβούς περιεχομένου· υπογραμμίζει περαιτέρω την ανάγκη να υπάρχουν προεπιλεγμένες ρυθμίσεις προστασίας από τον σχεδιασμό με βάση την αλληλεπίδραση στις εν λόγω υπηρεσίες και να παρέχονται εξηγήσεις σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας των αυτοματοποιημένων συστημάτων·

Συναισθηματικοί σύντροφοι

24. επισημαίνει τους κινδύνους που ενέχουν οι «σύντροφοι ΤΝ» που προσομοιώνουν εικονικές φιλίες, προειδοποιώντας ότι μπορούν να εκμεταλλευτούν τη συναισθηματική ευπάθεια των ανηλίκων, να προωθήσουν την εξάρτηση και να συλλέξουν ευαίσθητα ψυχολογικά δεδομένα· υπενθυμίζει ότι ο κανονισμός για την ΤΝ απαγορεύει, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, τα συστήματα ΤΝ που είναι ικανά να εφαρμόζουν τεχνικές χειραγώγησης ή να εκμεταλλεύονται τα τρωτά σημεία φυσικών προσώπων· προειδοποιεί ότι οι αλληλεπιδράσεις με τα εργαλεία αυτά, σε αρκετές περιπτώσεις, έχουν οδηγήσει σε αυτοκτονίες· τονίζει την ανάγκη για σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο και υποχρεωτικά δεοντολογικά πρότυπα όσον αφορά τον σχεδιασμό και τη χρήση αυτών των συστημάτων, προκειμένου να αποτραπεί η χειραγώγηση, συμπεριλαμβανομένων ευδιάκριτων γνωστοποιήσεων ότι ο συνομιλητής είναι ΤΝ, προεπιλεγμένων λειτουργιών ασφαλείας για ανηλίκους, απαιτήσεων για την παραπομπή των χρηστών που εκφράζουν σκέψεις αυτοτραυματισμού σε γραμμές βοήθειας, καθώς και αυστηρών μηχανισμών επαλήθευσης της ηλικίας για τις διεπαφές συνομιλίας, και να διασφαλιστεί ότι τα εν λόγω μέτρα προστασίας λαμβάνουν ειδικά υπόψη την αυξημένη έκθεση των κοριτσιών στη συναισθηματική χειραγώγηση και την αθέμιτη προσέγγιση· καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει τον αντίκτυπο των τεχνολογιών αυτών στο πλαίσιο τυχόν μελλοντικής στρατηγικής για την ψηφιακή ασφάλεια των παιδιών και να προτείνει, εάν είναι αναγκαίο, έναν κώδικα δεοντολογίας της ΕΕ για τα διαλογικά συστήματα ΤΝ που απευθύνονται σε ανηλίκους·

Συστήματα ΤΝ ενσωματωμένα σε παιχνίδια και έξυπνες συσκευές

25. υπενθυμίζει ότι τα συστήματα ΤΝ που είναι ενσωματωμένα σε παιχνίδια και έξυπνες συσκευές για παιδιά ταξινομούνται ως υψηλού κινδύνου βάσει του κανονισμού για την ΤΝ όταν αποτελούν εξαρτήματα ασφάλειας ή όταν τα εν λόγω συστήματα είναι το ίδιο το παιχνίδι· τονίζει ότι τα συστήματα αυτά χρησιμοποιούνται συχνά χωρίς επαρκή κατανόηση των κινδύνων που ενέχουν· σημειώνει ότι, όταν χρησιμοποιείται η εν λόγω ΤΝ, πρέπει να συμμορφώνεται με αυστηρές απαιτήσεις όσον αφορά τη διαφάνεια, τη διακυβέρνηση δεδομένων, την ασφάλεια και την εποπτεία·

Κοινωνικοί κίνδυνοι που σχετίζονται με περιεχόμενο που παράγεται από ΤΝ

26. καλεί τα κράτη μέλη και τις διαδικτυακές πλατφόρμες να διασφαλίσουν ότι τα πλαίσια αξιολόγησης και επισήμανσης προϊόντων ΤΝ αποτυπώνουν επαρκώς τον αντίκτυπο στα δικαιώματα των νέων χρηστών και στην ψυχική τους υγεία· καλεί τις διαδικτυακές πλατφόρμες να διενεργούν ειδικές αξιολογήσεις των επιπτώσεων στα παιδιά και τους νέους για τα συστήματα ΤΝ που ενδέχεται να επηρεάσουν ανηλίκους, σύμφωνα με την αρχή του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού· παροτρύνει τα κράτη μέλη και την Επιτροπή να διασφαλίσουν ότι οι μηχανισμοί ταξινόμησης κινδύνου και οι υποχρεώσεις διαχείρισης κινδύνου της ΤΝ στο πλαίσιο του κανονισμού για την ΤΝ και της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες λαμβάνουν συστηματικά υπόψη τον αντίκτυπο στα δικαιώματα των νέων χρηστών, την ψυχική τους υγεία και την κοινωνική τους ένταξη, μεταξύ άλλων μέσω υποχρεωτικών αξιολογήσεων με επίκεντρο τα παιδιά, συμπληρώνοντας τους υφιστάμενους μηχανισμούς ελέγχου και προσφυγής·

Προκαταλήψεις και διακρίσεις λόγω φύλου στα συστήματα ΤΝ

Σύνολα δεδομένων εκπαίδευσης με προκαταλήψεις ως προς το φύλο

27. σημειώνει ότι τα σύνολα δεδομένων εκπαίδευσης ΤΝ συχνά αντικατοπτρίζουν παγιωμένα έμφυλα στερεότυπα, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται μεροληπτικοί αλγόριθμοι συστάσεων και συστήματα ταξινόμησης περιεχομένου, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης μισογυνιστικών κοινοτήτων, σεξουαλικοποιημένων εικόνων που δημιουργούνται από ΤΝ, περιεχομένου που προωθεί την ανορεξία και τον αυτοτραυματισμό, καθώς και πρακτικών ελέγχου που εισάγουν διακρίσεις· ζητεί τον συστηματικό έλεγχο των δεδομένων εκπαίδευσης και των αποτελεσμάτων των αλγορίθμων με τη χρήση δεικτών που λαμβάνουν υπόψη τη διάσταση του φύλου, καθώς και δοκιμές σεναρίων για να εξεταστεί ο τρόπος με τον οποίο τα συστήματα συστάσεων εκθέτουν τους ανηλίκους στο εν λόγω περιεχόμενο και ζητεί από τις πλατφόρμες να παρουσιάσουν μέτρα για την πρόληψη της εξάπλωσης επιβλαβούς περιεχομένου·

28. ζητεί να βελτιωθεί η διαφάνεια όσον αφορά την εκπαίδευση των μοντέλων ΤΝ, ώστε να περιλαμβάνουν σαφείς πληροφορίες σχετικά με τα σύνολα δεδομένων και το υλικό που χρησιμοποιείται, ιδίως για τα συστήματα ΤΝ που χρησιμοποιούνται από παιδιά και νέους ή στα οποία ενδέχεται να έχουν πρόσβαση παιδιά και νέοι· τονίζει ότι η διαφάνεια αυτή θα πρέπει να συνοδεύεται από μέτρα προστασίας των παιδιών για την πρόληψη της έκθεσης σε επιβλαβές, μεροληπτικό ή ακατάλληλο περιεχόμενο· ζητεί τη θέσπιση κώδικα δεοντολογίας που θα καθορίζει πρότυπα του κλάδου για τη διαφάνεια, τη λογοδοσία και την προστασία των παιδιών κατά την ανάπτυξη των εν λόγω τεχνολογιών· υπενθυμίζει ότι ο κανονισμός για την ΤΝ απαιτεί από τους παρόχους συστημάτων ΤΝ υψηλού κινδύνου να διασφαλίζουν ότι τα σύνολα δεδομένων εκπαίδευσης, επικύρωσης και δοκιμής τους είναι συναφή, επαρκώς αντιπροσωπευτικά και απαλλαγμένα, στον μέγιστο δυνατό βαθμό, από σφάλματα και πλήρη, λαμβανομένου υπόψη του επιδιωκόμενου σκοπού των συστημάτων ΤΝ υψηλού κινδύνου·

Συμπερίληψη: μεροληπτικοί αλγόριθμοι και διακρίσεις

29. τονίζει την ανάγκη πρόληψης της αλγοριθμικής μεροληψίας και των διακρίσεων που επηρεάζουν τους νέους· καλεί τις διαδικτυακές πλατφόρμες να αναθέσουν τακτικούς ανεξάρτητους ελέγχους και να εφαρμόσουν διαφανείς μηχανισμούς αναφοράς για την παρακολούθηση και τη διόρθωση των συστημικών προκαταλήψεων στα συστήματα εκπαίδευσης, απασχόλησης και μέσων κοινωνικής δικτύωσης που βασίζονται στην ΤΝ·

Υποχρεώσεις, διαφάνεια και πιθανές λύσεις

Μέτρα διασφάλισης

30. καλεί την Επιτροπή, σε συντονισμό με τα κράτη μέλη, να καταρτίσει κατευθυντήριες γραμμές για τη χρήση συστημάτων ΤΝ που επηρεάζουν παιδιά, ώστε να δοθεί προτεραιότητα σε προληπτικά μέτρα κατά του σχεδιασμού με γνώμονα την αλληλεπίδραση, συμπεριλαμβανομένων προστατευτικών προεπιλεγμένων ρυθμίσεων και κατανοητών εξηγήσεων του τρόπου λειτουργίας των αυτοματοποιημένων συστημάτων, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η ΤΝ που χρησιμοποιείται από τα παιδιά παραμένει ασφαλής και διαθέσιμη προς χρήση·

31. εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι οι βοηθοί ΤΝ παραποιούν τακτικά το ειδησεογραφικό περιεχόμενο στα αποτελέσματά τους· ζητεί από τους πάροχους βοηθών ΤΝ να συνεργάζονται με τον τομέα των μέσων ενημέρωσης ώστε να βελτιωθούν οι απαντήσεις και τα αποτελέσματα των βοηθών ΤΝ· καλεί την Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τις αρμόδιες ρυθμιστικές αρχές να εφαρμόσουν αποτελεσματικά τη σχετική νομοθεσία της ΕΕ για τα μέσα ενημέρωσης και την ψηφιακή νομοθεσία, με σκοπό την προώθηση στόχων δημόσιου συμφέροντος στον τομέα της ΤΝ, όπως η πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης, και να αποτρέψουν το ενδεχόμενο οι υποβοηθούμενες από την ΤΝ αναζητήσεις να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη που δείχνει το ευρύ κοινό στις ειδήσεις και την πρόσβαση σε αξιόπιστες πληροφορίες·

Κυβερνοαπάτη και εξαπάτηση: ειδικά μέτρα κατά των «απατών με διασημότητες»

32. εκφράζει την ανησυχία του για τη διάδοση περιεχομένου που παράγεται από ΤΝ και παριστάνει επαγγελματίες στον τομέα των μέσων ενημέρωσης και εταιρείες, για εμπορικό κέρδος ή για τη διάδοση παραπληροφόρησης ή «απατών με διασημότητες»· παροτρύνει τις διαδικτυακές πλατφόρμες να ενισχύσουν, εν προκειμένω, τα μέτρα αντιμετώπισης και την Επιτροπή να ταξινομήσει τις απάτες με διασημότητες ως συστηματικό κίνδυνο και να εντείνει τις εν εξελίξει έρευνες στο πλαίσιο της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες· ενθαρρύνει την Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο θέσπισης πιο αποτελεσματικών μέτρων, μεταξύ άλλων νομοθετικών, για την προστασία των ανηλίκων από την παραπλάνηση, διασφαλίζοντας παράλληλα αποτελεσματικότερα μέσα προσφυγής για τους οργανισμούς μέσων ενημέρωσης και τους υπαλλήλους τους που πλήττονται από τις εν λόγω παράνομες πρακτικές·

33. εκφράζει την ανησυχία του για τις επικίνδυνες διαδικτυακές προκλήσεις και την παραπληροφόρηση με στόχο ανηλίκους· ζητεί, στο πλαίσιο αυτό, έναν μηχανισμό έγκαιρης προειδοποίησης σε επίπεδο ΕΕ, σε συνεργασία με τα Κέντρα Ασφαλούς Διαδικτύου· ζητεί καλύτερη επιβολή, με βάση τις τρέχουσες εκτιμήσεις κινδύνου από πολύ μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες· ζητεί πιο αξιόπιστες και βασισμένες σε δεδομένα συστημικές αξιολογήσεις για τον ακριβή εντοπισμό και την αντιμετώπιση συγκεκριμένων απειλών για την ασφάλεια των παιδιών·

Περιεχόμενο που παράγεται από ΤΝ και προϊόντα βαθυπαραποίησης (deepfake)

34. εκφράζει την ανησυχία του για την αυξανόμενη εξάπλωση των σεξουαλικοποιημένων εικόνων που παράγονται από ΤΝ, του παραποιημένου περιεχομένου και των προϊόντων βαθυπαραποίησης που έχουν ως στόχο να εξαπατήσουν, να εκφοβίσουν, να προκαλέσουν αίσθημα ντροπής για το σώμα και να χειραγωγήσουν τους νέους, διαβρώνοντας έτσι την εμπιστοσύνη τους και την ασφάλειά τους στα ψηφιακά περιβάλλοντα·

35. ζητεί τη ρητή απαγόρευση συστημάτων ΤΝ που παράγουν, παραποιούν ή αλλοιώνουν ρεαλιστικές εικόνες ή βίντεο που απεικονίζουν άσεμνες σεξουαλικές δραστηριότητες ή τα απόκρυφα μέρη φυσικού προσώπου του οποίου η ταυτότητα μπορεί να εξακριβωθεί χωρίς τη συγκατάθεση του εν λόγω προσώπου, καθώς και του συνθετικού υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών (CSAM), δεδομένου ότι πρόκειται για πρακτικές που απαριθμούνται ρητά στις απαγορευμένες πρακτικές βάσει του κανονισμού για την ΤΝ· σημειώνει ότι τα συστήματα αυτά στοχεύουν δυσανάλογα τα κορίτσια και τις νέες γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που δραστηριοποιούνται στον δημόσιο χώρο, και ζητεί η ανάπτυξη, η διάθεση στην αγορά ή η χρήση τους να ευθυγραμμίζεται με μια ταξινόμηση «απαράδεκτου κινδύνου», ώστε να διασφαλίζεται η συνεπής επιβολή σε ολόκληρη την ΕΕ·

36. ζητεί την ανάπτυξη ολοκληρωμένων, προσβάσιμων και κατάλληλων για τα παιδιά μηχανισμών αναφοράς και υπηρεσιών υποστήριξης που θα είναι αναλογικοί, συμβατοί με τα δικαιώματα των παιδιών και θα επικεντρώνονται ουσιαστικά στην εκπαίδευση, την πρόληψη και τη λογοδοσία, ιδίως για τους ανηλίκους που πλήττονται από κακοποίηση βάσει εικόνων·

37. ζητεί να αναληφθούν ειδικές δράσεις για την πρόληψη της ενδοσυντροφικής βίας, μεταξύ των νέων και σε βάρος τους, στο ψηφιακό περιβάλλον, που περιλαμβάνουν πράξεις όπως η εκδικητική πορνογραφία, η βαθυπαραποιημένη πορνογραφία, οι παραβιάσεις ασφαλείας, η πλαστοπροσωπία και η χρήση τεχνολογίας για τον έλεγχο ή τον περιορισμό της διαδικτυακής συμπεριφοράς ενός συντρόφου· καλεί τα κράτη μέλη να εκπαιδεύσουν καλύτερα τους νέους σχετικά με την απειλή αυτή·

38. τονίζει, επιπλέον, ότι η νομοθεσία για την έμφυλη βία πρέπει να εφαρμόζεται ρητά στις τεχνολογίες εμβύθισης, όπως η εικονική πραγματικότητα, οι διαδικτυακές πλατφόρμες παιχνιδιών και το μετασύμπαν, για την αντιμετώπιση των μη συναινετικών σεξουαλικών πράξεων και των εξαναγκαστικών αλληλεπιδράσεων σε εικονικούς χώρους·

39. υπενθυμίζει ότι η αντιμετώπιση της σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης στο διαδίκτυο είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση του αντικτύπου των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στους νέους· τονίζει τη σημασία που έχει να ενισχυθεί, εν προκειμένω, το νομικό πλαίσιο και αναγνωρίζει την αναδιατύπωση της οδηγίας 2011/93/ΕΕ ως βασικό μέτρο για την ενίσχυση της προστασίας των παιδιών στο διαδίκτυο·

40. επαναλαμβάνει τη θέση του, της 16ης Νοεμβρίου 2023, σχετικά με την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τη θέσπιση κανόνων με σκοπό την πρόληψη και την καταπολέμηση της σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών (COM(2022)0209), η οποία υπογραμμίζει ότι τα μέτρα εντοπισμού που εφαρμόζονται θα πρέπει να είναι στοχευμένα, αναλογικά, να υπόκεινται σε δικαστική εποπτεία και να λαμβάνονται με σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, χωρίς να υπονομεύουν ή να παρακάμπτουν τη διατερματική κρυπτογράφηση και το απόρρητο των επικοινωνιών όλων των χρηστών μέσω αυτόματης και γενικής σάρωσης κρυπτογραφημένων επικοινωνιών· επισημαίνει ότι η αποδυνάμωση της κρυπτογράφησης θα υπονόμευε την εμπιστοσύνη και την ασφάλεια όσον αφορά τις ψηφιακές υπηρεσίες·

41. επισημαίνει ότι τα νομικά συστήματα των κρατών μελών δεν συμβαδίζουν με την ανάπτυξη και την εμφάνιση νέων τύπων υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, συμπεριλαμβανομένου του συνθετικού υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών που παράγεται από ΤΝ, καθώς και των προϊόντων βαθυπαραποίησης που απεικονίζουν προσωπικές στιγμές χωρίς συναίνεση, και ζητεί την ποινικοποίηση της δημιουργίας, της κατοχής και της διανομής όλων των τύπων υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών, ανεξάρτητα από τη μέθοδο δημιουργίας, καθώς και να απαιτείται η ταχεία αφαίρεση γνωστού υλικού κακοποίησης και ο κατακερματισμός (hashing) γνωστού υλικού κακοποίησης σε διάφορες πλατφόρμες, ώστε να σταματήσει η επανεμφάνισή του·

42. επιμένει ότι η αντιμετώπιση της σεξουαλικής κακοποίησης και εκμετάλλευσης στο διαδίκτυο πρέπει επίσης να γίνεται μέσω της πρόληψης, των εργαλείων αναφοράς, της εκπαίδευσης και των κατάλληλων μεθόδων επιβολής του νόμου· παροτρύνει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι τα θύματα έχουν πρόσβαση σε αποτελεσματικά μέσα προσφυγής με επίκεντρο τα ίδια τα θύματα· τονίζει τη σημασία προσβάσιμων, αξιόπιστων και φιλικών προς τα παιδιά διαύλων αναφοράς, που βασίζονται στην ασφάλεια και την ιδιωτικότητα εκ σχεδιασμού, ενώ περιλαμβάνουν εξειδικευμένη ψυχολογική και νομική συνδρομή για τα νεαρά θύματα και τους γονείς τους· υπενθυμίζει ότι η ιδιωτικότητα είναι απαραίτητη για τα θύματα κακοποίησης, προκειμένου να προστατευθεί η ασφάλειά τους και να ενισχυθεί η ικανότητά τους να ζητήσουν βοήθεια·

43. επισημαίνει ότι όλοι οι νέοι πλήττονται από την επιβλαβή επίδραση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, συμπεριλαμβανομένης της έκθεσης σε μη ρεαλιστικά πρότυπα για το σώμα, της παρενόχλησης, της αθέμιτης προσέγγισης και της μη συναινετικής κοινοποίησης υλικού προσωπικής φύσης· υπογραμμίζει, ωστόσο, ότι τα κορίτσια και οι νέες γυναίκες εκτίθενται περισσότερο στην επιβλαβή επίδραση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, και πλήττονται, κατά συνέπεια, με δυσανάλογο τρόπο, ιδίως μέσω της πίεσης να συμμορφώνονται με πρότυπα ομορφιάς, της παρενόχλησης, του μισογυνικού περιεχομένου και της άσκησης πίεσης βάσει φύλου, που μπορούν να οδηγήσουν σε διατροφικές διαταραχές, ανορεξία, αυτοκαταστροφικές συμπεριφορές και, σε σοβαρές περιπτώσεις, σε ακραίες ενέργειες· τονίζει, επομένως, την ανάγκη για ψηφιακές διασφαλίσεις που να λαμβάνουν υπόψη τη διάσταση του φύλου, ώστε να κατοχυρώνονται ασφαλή διαδικτυακά περιβάλλοντα που καταργούν τους αποκλεισμούς και ενδυναμώνουν όλους τους νέους χρήστες· καλεί τις διαδικτυακές πλατφόρμες να εφαρμόσουν ταχείς μηχανισμούς για την αναφορά και την αφαίρεση μισογυνικού περιεχομένου, να αποτρέψουν τις αλγοριθμικές συστάσεις που ενισχύουν τα έμφυλα στερεότυπα και να στηρίξουν θετικές εκστρατείες σχετικά με τα πρότυπα ομορφιάς και την ισότητα των φύλων·

Κυβερνοεκφοβισμός και διαδικτυακή παρενόχληση

44. τονίζει τη σημασία των εργαλείων πρόληψης και αντιμετώπισης του κυβερνοεκφοβισμού, συμπεριλαμβανομένων των προγραμμάτων ευαισθητοποίησης, του εκπαιδευτικού υλικού για τους εκπαιδευτικούς και τις οικογένειες και των δομών αλληλοϋποστήριξης, όπως τα προγράμματα κατά του εκφοβισμού· τονίζει την ανάγκη ολιστικής αντιμετώπισης του εκφοβισμού εντός και εκτός διαδικτύου, αναγνωρίζοντας τον διασυνδεδεμένο χαρακτήρα τους·

45. τονίζει τη σημασία της κατανόησης του φαινομένου της απουσίας αναστολών στο διαδίκτυο, το οποίο αναφέρεται στη μείωση των κοινωνικών περιορισμών και της ενσυναίσθησης στη διαδικτυακή επικοινωνία λόγω της ανωνυμίας, της φυσικής απόστασης και της απουσίας μη λεκτικών ενδείξεων· σημειώνει ότι το φαινόμενο αυτό μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένη επιθετικότητα, προσβολές και κυβερνοεκφοβισμό· τονίζει την ανάγκη παροχής στοχευμένης και, όπου είναι δυνατόν, εξατομικευμένης στήριξης στους νέους στο σχολείο, στο σπίτι, στη φροντίδα εντός ιδρυμάτων και σε άλλα περιβάλλοντα στην ευρύτερη κοινότητα και στην κοινωνία·

46. παροτρύνει τις διαδικτυακές πλατφόρμες να διασφαλίσουν ταχεία και αναλογική αντίδραση στο περιεχόμενο και στη συμπεριφορά που σχετίζονται με τον κυβερνοεκφοβισμό, και να υποβάλλουν με διαφάνεια αναφορές σχετικά με τη συχνότητα εμφάνισής τους, τους χρόνους αντίδρασης και τις ενέργειες επιβολής στις οποίες προβαίνουν για την αντιμετώπισή τους· τονίζει ότι οι συντονιστές περιεχομένου διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην αντιμετώπιση του μίσους στο διαδίκτυο και ενθαρρύνει τις διαδικτυακές πλατφόρμες να συνεργάζονται με ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες και ερευνητές της κοινωνίας των πολιτών για την ανάπτυξη και την παροχή της κατάρτισής τους στο πλαίσιο αυτό· υπογραμμίζει ότι η διαφάνεια είναι απαραίτητη για την αποκάλυψη της πραγματικής έκτασης του μίσους στο διαδίκτυο, τον εντοπισμό πιθανών αλγοριθμικών προκαταλήψεων στα συστήματα εντοπισμού και τη διασφάλιση της λογοδοσίας· καλεί τις διαδικτυακές πλατφόρμες να συνεργάζονται με οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών, εκπαιδευτικά ιδρύματα, υπηρεσίες προστασίας των παιδιών, γονείς και φροντιστές για την ανάπτυξη αποτελεσματικών εκστρατειών πρόληψης του κυβερνοεκφοβισμού και για την ευαισθητοποίηση σχετικά με τους υφιστάμενους μηχανισμούς αναφοράς·

47. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν μακροπρόθεσμη και βιώσιμη χρηματοδότηση, καθώς και συστηματική εθνική προβολή, για τις τηλεφωνικές γραμμές βοήθειας και τις ανοικτές τηλεφωνικές γραμμές που λειτουργούν στο πλαίσιο του δικτύου των Κέντρων Ασφαλούς Διαδικτύου· τονίζει ότι πρόκειται για βασικά εργαλεία που παρέχουν άμεση, επαγγελματική και ανώνυμη στήριξη σε παιδιά και γονείς που αντιμετωπίζουν κακοποίηση ή έκθεση σε ακατάλληλο διαδικτυακό περιεχόμενο·

Σχέδιο δράσης κατά του κυβερνοεκφοβισμού

48. χαιρετίζει το σχέδιο δράσης της Επιτροπής κατά του κυβερνοεκφοβισμού και τον κοινό ορισμό του κυβερνοεκφοβισμού σε επίπεδο ΕΕ· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να διασφαλίσουν ότι οι διαδικτυακές πλατφόρμες θεωρούνται υπεύθυνες για την πρόληψη και την αντιμετώπιση του κυβερνοεκφοβισμού, και να θεσπίσουν έναν ευρωπαϊκό μηχανισμό για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών μεταξύ των κρατών μελών· υπογραμμίζει τη σημασία της πολυτομεακής συνεργασίας μεταξύ εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, αρχών επιβολής του νόμου και σχετικών υπηρεσιών προστασίας των παιδιών για την πρόληψη και τον έγκαιρο εντοπισμό των περιπτώσεων κυβερνοεκφοβισμού· καλεί την Επιτροπή να απαιτήσει από τις διαδικτυακές πλατφόρμες να παρέχουν στους ανηλίκους μια προσβάσιμη διεπαφή για την υποβολή αναφορών και να διασφαλίσει ότι ο σχεδιασμός των πλατφορμών είναι ασφαλής εκ σχεδιασμού και εξ ορισμού, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας αποκλεισμού και αναφοράς επιβλαβών επαφών και συμπεριφορών·

Ψυχική υγεία

49. τονίζει ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να προκαλέσουν εθισμό και, ως εκ τούτου, σοβαρές βλάβες στην ψυχική υγεία, ιδίως για τους ανηλίκους, οι οποίες συνδέονται με το άγχος, την κατάθλιψη, τη χαμηλή αυτοεκτίμηση και ζητήματα που σχετίζονται με την εικόνα του σώματος·

50. ενθαρρύνει τις εκστρατείες ευαισθητοποίησης που απευθύνονται σε νέους, οικογένειες και σχολεία, καθώς και πρωτοβουλίες όπως η Ημέρα Ασφαλέστερου Διαδικτύου, για την πρόληψη του ψηφιακού εθισμού, την προώθηση της κριτικής σκέψης, την ενίσχυση των δεξιοτήτων αλληλοϋποστήριξης και την ενθάρρυνση υγιέστερων και πιο υπεύθυνων συνηθειών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης· παροτρύνει την Επιτροπή να καταρτίσει ολοκληρωμένες, τεκμηριωμένες κατευθυντήριες γραμμές για την υγιή χρήση της τεχνολογίας και το κατάλληλο ψηφιακό περιεχόμενο, προσαρμοσμένες ανά ηλικιακή ομάδα, με έμφαση στα πρότυπα χρήσης και στον χρόνο έκθεσης στην οθόνη· τονίζει ότι οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει να χρησιμεύουν ως σημείο αναφοράς για τον σχεδιασμό και τα χαρακτηριστικά ασφαλείας των ψηφιακών υπηρεσιών που είναι προσβάσιμες σε ανηλίκους· καλεί την Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, να ενθαρρύνει τις διαδικτυακές πλατφόρμες να εφαρμόζουν προεπιλεγμένα φιλικά προς τον χρήστη μέτρα για τους λογαριασμούς ανηλίκων, μεταξύ άλλων περιοδικές υπενθυμίσεις για διάλειμμα, ρυθμιζόμενα χρονικά όρια και τακτικές, διακριτικές ειδοποιήσεις προς τους χρήστες που αναφέρουν τη διάρκεια της δραστηριότητάς τους·

51. επισημαίνει τον θετικό ρόλο του αθλητισμού και της σωματικής άσκησης, καθώς και της συμμετοχής της κοινότητας στην προώθηση της ψυχικής και σωματικής ευεξίας των νέων· ενθαρρύνει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να προωθήσουν τακτικές δραστηριότητες εκτός διαδικτύου, όπως οι δραστηριότητες σε επίπεδο κοινότητας στον τομέα των τεχνών, του αθλητισμού και της συμμετοχής στα κοινά, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής για τη μείωση της υπερβολικής χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από τους νέους και τη στήριξη της υγιούς ανάπτυξής τους·

52. καλεί τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν την άμεση πρόσβαση σε υποστήριξη ψυχικής υγείας και ψυχολογική βοήθεια για όλους τους νέους, μεταξύ άλλων μέσω επενδύσεων σε ψυχοκοινωνικές υπηρεσίες που λειτουργούν σε επίπεδο βάσης, υπό την καθοδήγηση ομοτίμων και με πρωτοβουλία της τοπικής κοινότητας· ζητεί ψυχολογική υποστήριξη στα σχολεία, ειδικές γραμμές στήριξης και εκστρατείες ευαισθητοποίησης· ζητεί την εφαρμογή πρωτοκόλλων πρόληψης των αυτοκτονιών σε μεγάλες διαδικτυακές πλατφόρμες, συμπεριλαμβανομένων της ευδιάκριτης εμφάνισης αριθμών τηλεφωνικής γραμμής βοήθειας και πόρων υποστήριξης· προειδοποιεί ότι τα διαδικτυακά εργαλεία, όπως οι συνοδοί ΤΝ και τα διαλογικά ρομπότ, δεν μπορούν να αντικαταστήσουν τους επαγγελματίες ψυχικής υγείας και μπορεί να είναι επικίνδυνα εάν χρησιμοποιηθούν ως μέσο επίλυσης σοβαρών προβλημάτων ψυχικής υγείας·

53. καλεί τις διαδικτυακές πλατφόρμες να μετριάσουν τον αντίκτυπο των χαρακτηριστικών εθιστικού και παραπειστικού σχεδιασμού στην ευημερία των παιδιών και των νέων, εφαρμόζοντας διασφαλίσεις βάσει κινδύνου για τα συστήματα συστάσεων, καθώς και μέτρα για την αποτελεσματική αντιμετώπιση, τη σταδιακή κατάργηση και την απαγόρευση των πλέον επιβλαβών εθιστικών πρακτικών·

54. ζητεί προσβάσιμες και κατάλληλες για τα παιδιά υπηρεσίες υποστήριξης, συμπεριλαμβανομένης της παροχής συμβουλών, των μηχανισμών υποβολής αναφορών και της νομικής συνδρομής, για ανηλίκους που πλήττονται από σεξουαλικοποιημένες εικόνες που δημιουργούνται με ΤΝ και προϊόντα βαθυπαραποίησης·

Επηρεαστές γνώμης και στοχευμένη διαφήμιση

55. επισημαίνει το γεγονός ότι οι επηρεαστές γνώμης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης διαδραματίζουν ολοένα και σημαντικότερο ρόλο στη διαμόρφωση των αντιλήψεων, των προσδοκιών και των κοινωνικών στάσεων των παιδιών και των νέων· εκφράζει την ικανοποίησή του για τις προσπάθειες της Επιτροπής να διασφαλίσει τη συμμόρφωση των επηρεαστών γνώμης με την ισχύουσα νομοθεσία, μεταξύ άλλων με τη δημιουργία νομικού κόμβου για τους επηρεαστές· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναπτύξουν κώδικα δεοντολογίας για τους επηρεαστές γνώμης, τα πρακτορεία και τις διαδικτυακές πλατφόρμες σε επίπεδο ΕΕ, στον οποίο να περιλαμβάνονται δεσμεύσεις για υπεύθυνη διαφήμιση προς ανηλίκους, καθώς και κανόνες για την αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων σε διάφορα σημεία της αξιακής αλυσίδας —όπως τα πρακτορεία που εκπροσωπούν επηρεαστές γνώμης και οι εταιρείες των οποίων τα προϊόντα και οι υπηρεσίες προωθούνται— και για την αποφυγή επιβλαβούς ή παραπλανητικού περιεχομένου·

56. τονίζει την ανάγκη για νομοθετική δράση, μεταξύ άλλων με τη θέσπιση εναρμονισμένου ορισμού των «πρακτικών εμπορικής προώθησης των επηρεαστών γνώμης», και για την ενίσχυση, κατά περίπτωση, της απαγόρευσης των αθέμιτων εμπορικών πρακτικών, προκειμένου να διασφαλιστεί πλήρης διαφάνεια στη διαφήμιση και στις πρακτικές εμπορικής προώθησης επηρεαστών γνώμης που απευθύνονται σε νέους, καθώς τούτοι αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες δυσκολίες όσον αφορά τη διάκριση μεταξύ εμπορικού και μη εμπορικού περιεχομένου· υπογραμμίζει τη σημασία της γνωστοποίησης των χορηγιών και των δεοντολογικών προτύπων, και επισημαίνει τους κινδύνους που ενέχει το παραπλανητικό μάρκετινγκ, στο πλαίσιο του οποίου οι διαφημίσεις συγκαλύπτονται και παρουσιάζονται ως αυθόρμητο περιεχόμενο, όπως για παράδειγμα η κατανάλωση ανθυγιεινών τροφίμων ή η συμμετοχή σε δραστηριότητες παρόμοιες με τυχερά παιχνίδια·

57. καλεί την Επιτροπή να προστατεύσει τους ανηλίκους από την εμπορική εκμετάλλευση στο πλαίσιο δραστηριοτήτων «sharenting» και «kidfluencing» (επηρεασμού από παιδιά)· καλεί την Επιτροπή να λάβει υπόψη την πρόοδο που έχει σημειωθεί από ορισμένα κράτη μέλη όσον αφορά την αντιμετώπιση του «sharenting» και να εξετάσει μέτρα για τον περιορισμό της πρακτικής αυτής, προκειμένου να προστατευθεί το δικαίωμα των παιδιών στη δική τους εικόνα και να αποτραπεί η ψηφιακή τους υπερέκθεση·

Επιβλαβές περιεχόμενο, επαλήθευση της ηλικίας και προστασία των ανηλίκων

58. εκφράζει τη λύπη του για το γεγονός ότι αρκετοί μηχανισμοί που χρησιμοποιούνται από τις διαδικτυακές πλατφόρμες για τον έλεγχο της πρόσβασης στις υπηρεσίες τους, όπως η υπεύθυνη δήλωση, παρακάμπτονται εύκολα και ότι οι ανήλικοι εξακολουθούν να έχουν ευρεία πρόσβαση σε ακατάλληλο για την ηλικία τους περιεχόμενο·

59. τονίζει την ανάγκη για αποτελεσματικά εργαλεία επαλήθευσης της ηλικίας, τα οποία να διασφαλίζουν την προστασία της ιδιωτικότητας και να είναι συμβατά με τα δικαιώματα των παιδιών, προκειμένου να επαληθεύεται η ηλικία ενός χρήστη όταν απαιτείται, χωρίς τη συλλογή ή τη διατήρηση προσωπικών δεδομένων, σύμφωνα με τα πρότυπα της ΕΕ για την προστασία των δεδομένων, την ΟΥΟΑΜ και την πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες·

60. εκφράζει την ικανοποίησή του για την ανάπτυξη του πλαισίου για το ευρωπαϊκό πορτοφόλι ψηφιακής ταυτότητας, το οποίο καθορίζει τα πρότυπα για τα χαρακτηριστικά επαλήθευσης της ηλικίας· υπογραμμίζει ότι κάθε εργαλείο επαλήθευσης ηλικίας πρέπει να συμμορφώνεται αυστηρά με τις αρχές του ΓΚΠΔ για την ελαχιστοποίηση των δεδομένων και τον περιορισμό του σκοπού, και θα πρέπει να επιτρέπει την απόδειξη της ηλικίας χωρίς αποκάλυψη της ταυτότητας· υποστηρίζει μοντέλα που χρησιμοποιούν αξιόπιστα τρίτα μέρη με μηχανισμούς διπλής ανωνυμίας, στους οποίους ο ελεγκτής δεν μπορεί να ταυτοποιήσει την υπηρεσία και η υπηρεσία δεν μπορεί να ταυτοποιήσει τον χρήστη, όπως προβλέπεται στον κανονισμό σχετικά με την ηλεκτρονική ταυτοποίηση και τις υπηρεσίες εμπιστοσύνης για τις ηλεκτρονικές συναλλαγές στην εσωτερική αγορά (ο οποίος θέσπισε το πλαίσιο για την ηλεκτρονική ταυτοποίηση, την επαλήθευση ταυτότητας και τις υπηρεσίες εμπιστοσύνης - πλαίσιο eIDAS)· καλεί την Επιτροπή και το Συμβούλιο να προωθήσουν συντονισμένες επενδύσεις και κίνητρα για την ανάπτυξη της εφαρμογής για την επαλήθευση της ηλικίας σε όλα τα κράτη μέλη·

61. καλεί, ως εκ τούτου, την Επιτροπή να εγγυηθεί ότι οι μηχανισμοί διασφάλισης της ηλικίας θα υπόκεινται στην εποπτεία των δημόσιων αρχών και θα συμμορφώνονται με τις απαιτήσεις του ευρωπαϊκού πορτοφολιού ψηφιακής ταυτότητας όσον αφορά την αρχιτεκτονική που διασφαλίζει την προστασία της ιδιωτικότητας, είναι μη παρεμβατική και δεν εισάγει διακρίσεις εκ σχεδιασμού, καθώς και τις απαιτήσεις διαλειτουργικότητας και ασφάλειας·

62. καλεί την Επιτροπή να θεσπίσει, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, έναν ευρωπαϊκό μηχανισμό για την παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας των πολιτικών για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο, στις οποίες περιλαμβάνεται η εφαρμογή ηλικιακών περιορισμών, εργαλείων για την επαλήθευση της ηλικίας και ρυθμίσεων ασφάλειας στις πλατφόρμες, αξιοποιώντας τις υφιστάμενες ικανότητες, ιδίως τα δεδομένα και τις μεθοδολογίες της Eurostat· σημειώνει τον σημερινό κατακερματισμό μεταξύ των κρατών μελών και το γεγονός ότι ορισμένα από τα κράτη μέλη έχουν εφαρμόσει προηγμένα μέτρα για την ενίσχυση της προστασίας των ανηλίκων στο διαδίκτυο· ενθαρρύνει, στο πλαίσιο αυτό, τον ισχυρό συντονισμό σε επίπεδο ΕΕ·

Ελάχιστη ψηφιακή ηλικία

63. εκφράζει την ικανοποίησή του για τη θετική αξιολόγηση της Προέδρου της Επιτροπής Ursula von der Leyen σχετικά με τη θέσπιση εναρμονισμένου ελάχιστου ορίου ηλικίας σε επίπεδο ΕΕ για την πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (ελάχιστη ψηφιακή ηλικία)· λαμβάνει υπό σημείωση τις πρωτοβουλίες που έχουν ήδη αναληφθεί από ορισμένα κράτη μέλη στο πλαίσιο αυτό· τονίζει την ανάγκη εναρμονισμένης προσέγγισης της ΕΕ για τη θέσπιση ελάχιστης ψηφιακής ηλικίας και, στο πλαίσιο αυτό, εκφράζει την ικανοποίησή του για τα συμπεράσματα της ειδικής ομάδας εμπειρογνωμόνων της Επιτροπής για την ασφάλεια των παιδιών στο διαδίκτυο, η οποία παρέχει καθοδήγηση σχετικά με το θέμα αυτό· εκφράζει, επιπλέον, την ικανοποίησή του για την ανακοίνωση της Προέδρου von der Leyen σχετικά με νομοθετική πρόταση επί του θέματος·

64. υπενθυμίζει ότι το άρθρο 8 ΓΚΠΔ θεσπίζει κατώτατα όρια ηλικίας για έγκυρη συγκατάθεση μεταξύ 13 και 16 ετών, τα οποία μπορούν να καθοριστούν σε εθνικό επίπεδο· υπογραμμίζει ότι δεν εφαρμόζεται το άρθρο 8 παράγραφος 2 ΓΚΠΔ, το οποίο ορίζει ότι ο υπεύθυνος επεξεργασίας θα πρέπει να καταβάλλει εύλογες προσπάθειες για να επαληθεύει ότι παρέχεται συγκατάθεση ή δίδεται έγκριση από τους κηδεμόνες των ανηλίκων· τονίζει ότι τα υφιστάμενα μέσα θα πρέπει να εφαρμόζονται δεόντως από τους παρόχους υπηρεσιών, συμπεριλαμβανομένων των αρχών της προστασίας της ιδιωτικότητας ήδη από τον σχεδιασμό και εξ ορισμού, της ελαχιστοποίησης των δεδομένων και του περιορισμού του σκοπού· υπενθυμίζει ότι οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής βάσει του άρθρου 28 της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες τονίζουν ότι οι περιορισμοί πρόσβασης και οι μηχανισμοί διασφάλισης ηλικίας από μόνοι τους δεν μπορούν να υποκαταστήσουν άλλα, πιο διαρθρωτικά μέτρα που συνιστώνται στις κατευθυντήριες γραμμές· τονίζει ότι το άρθρο 28β παράγραφος 3 στοιχείο στ) της ΟΥΟΑΜ προβλέπει τη δημιουργία συστημάτων επαλήθευσης της ηλικίας στις πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο για την προστασία των ανηλίκων από περιεχόμενο που μπορεί να βλάψει τη σωματική, πνευματική ή ηθική τους ανάπτυξη· υπογραμμίζει ότι η αποτελεσματική εφαρμογή των εν λόγω συστημάτων θα πρέπει να οδηγήσει σε ένα ασφαλέστερο διαδικτυακό περιβάλλον για τα παιδιά και τους νέους, με πλήρη σεβασμό της ιδιωτικότητάς τους·

Γονικός έλεγχος

65. επαινεί τα υφιστάμενα εργαλεία γονικού ελέγχου και καλεί την Επιτροπή να αναπτύξει ένα μη περιοριστικό, τεχνολογικά ουδέτερο ενωσιακό πλαίσιο με ελάχιστα λειτουργικά πρότυπα για τα εν λόγω εργαλεία, συνοδευόμενο από ένα σύστημα πιστοποίησης της ΕΕ για την αύξηση της χρήσης τους και της αποτελεσματικότητάς τους σε όλες τις συσκευές· τονίζει ότι τα εργαλεία αυτά πρέπει να είναι φιλικά προς τον χρήστη, να σέβονται εξ ορισμού την ιδιωτική ζωή και να είναι προσβάσιμα σε όλους τους γονείς και τους κηδεμόνες·

66. εκφράζει την ανησυχία του για το γεγονός ότι οι γονείς και οι κηδεμόνες συχνά δεν διαθέτουν τις γνώσεις ή τα εργαλεία για την αποτελεσματική παρακολούθηση των διαδικτυακών δραστηριοτήτων των παιδιών τους, και ότι, ακόμη και όταν υπάρχουν γονικοί έλεγχοι, συχνά είναι δύσκολο να εντοπιστούν ή μπορούν εύκολα να παρακαμφθούν· παροτρύνει τις πλατφόρμες να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την αποτελεσματικότητα και την προβολή των εν λόγω συστημάτων, και τις καλεί να δημοσιεύουν δεδομένα σχετικά με τη χρήση και την αποδοτικότητά τους·

67. παροτρύνει τις διαδικτυακές πλατφόρμες να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη για την προστασία των παιδιών και των νέων από επιβλαβές ή χειραγωγικό περιεχόμενο· ενθαρρύνει, επιπλέον, την Επιτροπή να εξετάσει το ενδεχόμενο θέσπισης προσωπικής ευθύνης σε περιπτώσεις σοβαρής και διαρκούς μη συμμόρφωσης με τις διατάξεις προστασίας που αφορούν ανηλίκους και ορίζονται στα άρθρα 34 και 35 της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες, ώστε να δοθούν κίνητρα για καλύτερη συμμόρφωση·

68. υπογραμμίζει ότι οι ρυθμιζόμενοι πάροχοι υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης, ιδίως οι πάροχοι ανεξάρτητων δημόσιων μέσων ενημέρωσης που ρυθμίζονται σύμφωνα με τις αρχές του ευρωπαϊκού κανονισμού για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, προσφέρουν ευρύ φάσμα περιεχομένου και υπηρεσιών για νέους, το οποίο είναι προσαρμοσμένο στις αναπτυξιακές τους ανάγκες· καλεί τις διαδικτυακές πλατφόρμες να διασφαλίσουν ότι τα συστήματα συστάσεων τους και οι μηχανισμοί ελέγχου περιεχομένου τους ενισχύουν την προβολή αξιόπιστου περιεχομένου που συνάδει με την ηλικία και υπηρεσιών που παρέχονται από επαγγελματικούς οργανισμούς μέσων ενημέρωσης·

69. καλεί την Επιτροπή, σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, τους αρμόδιους φορείς, τις πλατφόρμες και τους εμπειρογνώμονες, να αναπτύξει συγκεκριμένες κατευθυντήριες γραμμές και εργαλεία για την καταπολέμηση της εξάπλωσης της παραπληροφόρησης που στοχεύει νέους στο διαδίκτυο· τονίζει την ανάγκη να ενσωματωθούν η επισήμανση ύποπτου περιεχομένου, η αφαίρεση ψευδών πληροφοριών που ενδέχεται να θέσουν σε κίνδυνο την υγεία ή την ασφάλεια των παιδιών, και η προώθηση αξιόπιστων πηγών μέσω εκπαιδευτικών εργαλείων και αλγοριθμικών συστάσεων·

Διασφάλιση εργαλείων για τους νέους στον σχεδιασμό διαδικτυακών πλατφορμών

70. καλεί την Επιτροπή να αποσαφηνίσει την αλληλεπίδραση μεταξύ της υφιστάμενης νομοθεσίας που ρυθμίζει τη στοχευμένη διαφήμιση και τον χειραγωγικό σχεδιασμό, συμπεριλαμβανομένων των πραπλανητικών μοτίβων, προκειμένου να καλυφθούν περαιτέρω νομικά κενά στους κανόνες και στην εφαρμογή τους και, κατά περίπτωση, να αντιμετωπιστούν οι πρακτικές που στοχεύουν τα παιδιά και τους νέους· καλεί τις διαδικτυακές πλατφόρμες να παρέχουν στους χρήστες τη λειτουργική δυνατότητα να επιλέγουν μεταξύ διαφορετικών συστημάτων συστάσεων, συμπεριλαμβανομένων αξιόπιστων επιλογών με επίκεντρο τα παιδιά· ζητεί, επιπλέον, τη θέσπιση υποχρεωτικών ασφαλών προεπιλεγμένων ρυθμίσεων για τα συστήματα συστάσεων·

Βιντεοπαιχνίδια

71. αναγνωρίζει ότι τα βιντεοπαιχνίδια αποτελούν σημαντικό μέρος της διαδικτυακής αναψυχής και της κοινωνικής αλληλεπίδρασης των νέων και συνδυάζουν δημιουργικά, κοινωνικά και ανταγωνιστικά στοιχεία· επισημαίνει ότι τα βιντεοπαιχνίδια εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες όταν χαρακτηρίζονται ως ενδιάμεση υπηρεσία ή πλατφόρμα· τονίζει, ωστόσο, ότι οι πάροχοι βιντεοπαιχνιδιών που δεν πληρούν αυτά τα κριτήρια δεν δεσμεύονται από τους κανόνες που ορίζονται στην πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες· καλεί την Επιτροπή, κατά περίπτωση, να διασφαλίσει ελάχιστες υποχρεώσεις αντίστοιχες με εκείνες που προβλέπονται στην πράξη για τις ψηφιακές υπηρεσίες, για όλα τα διαδικτυακά βιντεοπαιχνίδια, ανεξάρτητα από το αν θεωρούνται ή όχι διαδικτυακή πλατφόρμα στο πλαίσιο της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες·

72. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ρυθμίσουν τα διαδικτυακά παιχνίδια και τις εφαρμογές που περιλαμβάνουν συστήματα αγοράς ή ανταμοιβής επί πληρωμή («loot boxes» και άλλο τυχαιοποιημένο περιεχόμενο, όπως τροχοί της τύχης, τροχοί βραβείων και δέσμες καρτών), τα οποία προκαλούν καταναγκαστική συμπεριφορά σε ανηλίκους και τους εκθέτουν σε μορφές ψηφιακών τυχερών παιχνιδιών· ζητεί την αξιολόγηση πιθανών μέτρων, όπως η υποχρεωτική γνωστοποίηση των πιθανοτήτων και η ρητή επισήμανση των τυχαιοποιημένων μηχανισμών ανταμοιβής ως μέσων προστασίας των ανηλίκων·

73. ενθαρρύνει την υιοθέτηση του συστήματος κατάταξης ηλικίας PEGI σε όλες τις διαδικτυακές βιτρίνες, τις πλατφόρμες και τις κονσόλες, και ζητεί να αυξηθεί η προβολή του· καλεί την Επιτροπή να συνεργαστεί με το PEGI και τις αρμόδιες εθνικές αρχές προκειμένου να διασφαλίσει ότι η κατάταξη ηλικίας είναι εμφανής στα μεταδεδομένα των ψηφιακών βιτρινών και ότι οι έλεγχοι ηλικίας είναι διαλειτουργικοί σε όλες τις πλατφόρμες·

74. ενθαρρύνει τον κλάδο των βιντεοπαιχνιδιών να αναπτύξει έναν εθελοντικό κώδικα δεοντολογίας για τα διαδικτυακά παιχνίδια πολλαπλών παικτών και τις υπηρεσίες συνεχούς ροής, σε διαβούλευση με παιδιά, εκπαιδευτικούς, ερευνητές και την κοινωνία των πολιτών, ο οποίος θα καλύπτει πρότυπα ελέγχου, φιλικούς προς τα παιδιά μηχανισμούς αναφοράς, διαδικασίες κλιμάκωσης και συνιστώμενες τεχνικές διασφαλίσεις, όπως η προεπιλεγμένη σίγαση συνομιλίας για ανηλίκους και τα φίλτρα βάσει λέξεων-κλειδιών·

75. ζητεί συνεργασία μεταξύ των σχεδιαστών, των εκδοτών, των πλατφορμών βιντεοπαιχνιδιών και των εθνικών αρμόδιων αρχών και της Επιτροπής, για να συμβάλουν στον μετριασμό των κινδύνων της διαταραχής ηλεκτρονικών παιχνιδιών· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να αναπτύξουν εκστρατείες ευαισθητοποίησης για να διασφαλίσουν ότι οι γονείς και οι κηδεμόνες είναι εξοπλισμένοι για τον εντοπισμό των κινδύνων και την παροχή στήριξης·

Ενεργός συμμετοχή των πολιτών και συμμετοχή στα κοινά

76. σημειώνει ότι οι διαδικτυακές πλατφόρμες μπορούν να χρησιμεύσουν ως σημαντικοί δίαυλοι αγωγής του πολίτη και κριτικής σκέψης, επιτρέποντας στους νέους να συμμετέχουν στα κοινά και στον πολιτικό βίο· επισημαίνει την ανάγκη να διατηρηθεί ένα ελεύθερο και πλουραλιστικό κοινωνικό και ψηφιακό περιβάλλον· προειδοποιεί, ωστόσο, για τους κινδύνους που ενέχουν η παραπληροφόρηση, οι ψευδείς ειδήσεις και η διαδικτυακή παρενόχληση, που θα μπορούσαν να παρεμποδίσουν τη συμμετοχή·

77. τονίζει ότι, σύμφωνα με διάφορες ακαδημαϊκές μελέτες, έχει αποδειχθεί ότι ορισμένα συστήματα συστάσεων μεγάλων διαδικτυακών πλατφορμών ευνοούν το ακραίο περιεχόμενο, καθώς το περιεχόμενο αυτό οδηγεί σε αυξημένη αλληλεπίδραση των χρηστών και, ως εκ τούτου, σε αυξημένα κέρδη, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο ριζοσπαστικοποίησης των νέων, π.χ. μέσω ενός φαινομένου «θαλάμων αντήχησης»· καλεί την Επιτροπή να δώσει προτεραιότητα στην επιβολή της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες και να ενισχύσει τις αντίστοιχες κατευθυντήριες γραμμές της κατά των αλγορίθμων που βασίζονται στην αλληλεπίδραση και καθοδηγούνται από κλικ, προβολές και αλληλεπιδράσεις, οι οποίοι δεν προστατεύουν επαρκώς τους χρήστες από τον εθισμό, τη ριζοσπαστικοποίηση και την παραπληροφόρηση· τονίζει ότι εγκληματικά δίκτυα, εξτρεμιστές, τρομοκράτες και διακινητές εκμεταλλεύονται διαδικτυακά περιβάλλοντα για τη στόχευση, τη χειραγώγηση ή τη στρατολόγηση ανηλίκων· ζητεί να ενισχυθούν ο εντοπισμός, η αναφορά και η αφαίρεση τέτοιου παράνομου περιεχομένου, με πλήρη σεβασμό της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες και του Χάρτη·

Κατάργηση των αποκλεισμών, ισότητα και προσβασιμότητα.

78. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να εγκρίνουν στοχευμένα και συμπεριληπτικά μέτρα για την προστασία των παιδιών και των νέων που βρίσκονται σε ευάλωτη κατάσταση στο ψηφιακό περιβάλλον, μεταξύ άλλων διασφαλίζοντας ασφαλείς, προσβάσιμους και συμπεριληπτικούς διαδικτυακούς χώρους, προωθώντας τη δίκαιη εκπροσώπηση, αναπτύσσοντας και στηρίζοντας εκστρατείες ευαισθητοποίησης και διασφαλίζοντας ταχείες, οικονομικά προσιτές και γεωγραφικά προσβάσιμες υπηρεσίες ψυχικής υγείας και ψυχολογικής υποστήριξης· τονίζει την ανάγκη να διασφαλιστεί ότι τα προγράμματα ψηφιακού γραμματισμού, γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης και γραμματισμού στην ΤΝ είναι εξίσου προσβάσιμα σε όλα τα παιδιά και τους νέους, με ιδιαίτερη προσοχή σε όσους διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο· υπογραμμίζει τη σημασία της συλλογής αναλυτικών δεδομένων, μεταξύ άλλων ανά φύλο και ηλικία, καθώς και, κατά περίπτωση, ανά φυλετική ή εθνοτική καταγωγή, σεξουαλικό προσανατολισμό, χαρακτηριστικά φύλου και αναπηρία, με πλήρη σεβασμό των διασφαλίσεων για την ιδιωτικότητα κατά τη διεξαγωγή έρευνας, προκειμένου να κατανοηθούν καλύτερα οι διαφορετικές επιπτώσεις στις ευάλωτες ομάδες και να τεκμηριωθούν οι στοχευμένες απαντήσεις πολιτικής·

79. τονίζει ότι η αθιγγανοφοβία αποτελεί ειδική μορφή ρατσισμού, που έχει τις ρίζες του στις ιστορικές διακρίσεις και τον κοινωνικό αποκλεισμό των κοινοτήτων των Ρομά και των Travellers· υπογραμμίζει ότι η αθιγγανοφοβία συχνά παραμένει απαρατήρητη, καθώς δεν αναγνωρίζεται πάντα ως μορφή διάκρισης από τους θεσμούς ή το ευρύτερο κοινό· τονίζει, ως εκ τούτου, την ανάγκη παροχής τακτικής και ολοκληρωμένης κατάρτισης για τις πλατφόρμες, τους αξιολογητές περιεχομένου και τα σχετικά ενδιαφερόμενα μέρη σχετικά με τον εντοπισμό, την αναγνώριση και την αποτελεσματική αντιμετώπιση της αθιγγανοφοβίας, προκειμένου να διασφαλιστεί ίση προστασία και λογοδοσία· τονίζει ότι οι οργανώσεις που εκπροσωπούν ομάδες με περιορισμένους πόρους, συμπεριλαμβανομένων των μειονοτικών και των περιθωριοποιημένων κοινοτήτων, όπως η κοινότητα των Ρομά, δεν θα πρέπει να βρίσκονται σε μειονεκτική θέση στις προσπάθειες καταπολέμησης του μίσους στο διαδίκτυο·

Εκπαίδευση, ψηφιακές δεξιότητες και γραμματισμός σε θέματα μέσων επικοινωνίας

80. υπενθυμίζει ότι τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση, στο πλαίσιο της ΟΥΟΑΜ, να προωθούν τον γραμματισμό στα μέσα επικοινωνίας και να λαμβάνουν τέτοια μέτρα σε εθνικό επίπεδο· τονίζει, επιπλέον, ότι τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση να υποβάλλουν εκθέσεις στην Επιτροπή σχετικά με τα εν λόγω μέτρα και να προσδιορίζουν αν αυτά πρέπει να ενισχυθούν και να επεκταθούν περαιτέρω· καλεί το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Υπηρεσιών Μέσων Ενημέρωσης να εντείνει τη συνεργασία για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών και να προωθήσει την ανάπτυξη και τη χρήση αποτελεσματικών μέτρων και εργαλείων για την ενίσχυση τέτοιων δεξιοτήτων· σημειώνει ότι οι προσπάθειες για ενδυνάμωση των χρηστών μέσω του γραμματισμού στα μέσα επικοινωνίας και της επισήμανσης περιεχομένου διαφέρουν σημαντικά μεταξύ των διαδικτυακών πλατφορμών και έχουν ως αποτέλεσμα την έλλειψη διαφάνειας όσον αφορά τη γεωγραφική εμβέλεια, τη συμμετοχή των χρηστών και τα μετρήσιμα αποτελέσματα· καλεί τους παρόχους υπηρεσιών οπτικοακουστικών μέσων και τις πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο να συμμορφωθούν με τις υποχρεώσεις τους στο πλαίσιο της ΟΥΟΑΜ και του κώδικα δεοντολογίας της ΕΕ για την παραπληροφόρηση·

81. καλεί τα κράτη μέλη και τις διαδικτυακές πλατφόρμες να θεσπίσουν τακτικές διαβουλεύσεις με παιδιά, νέους και γονείς κατά τον σχεδιασμό κατάλληλων ανά ηλικία χαρακτηριστικών ασφαλείας, εργαλείων για την υποβολή αναφορών και εκπαιδευτικού υλικού, διασφαλίζοντας ότι οι λύσεις αυτές αντικατοπτρίζουν τις πραγματικές ανάγκες και τα πρότυπα χρήσης της τεχνολογίας·

82. επισημαίνει τον καίριο ρόλο τόσο της τυπικής όσο και της μη τυπικής εκπαίδευσης στον εφοδιασμό των παιδιών και των νέων με τις ψηφιακές δεξιότητες, τις δεξιότητες στα μέσα επικοινωνίας και τις δεξιότητες γραμματισμού στην ΤΝ που απαιτούνται για την ασφαλή και αποτελεσματική πλοήγηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα ψηφιακά περιβάλλοντα, συμπεριλαμβανομένης της κριτικής σκέψης, της κατανόησης κειμένου και της ικανότητας αυτοπροστασίας σε ψηφιακά περιβάλλοντα έναντι της χειραγώγησης, της παραπληροφόρησης και της κατάρτισης προφίλ·

83. τονίζει τη σημασία της ενίσχυσης του χρηματοοικονομικού γραμματισμού στα συστήματα τυπικής και μη τυπικής εκπαίδευσης, προκειμένου να μετριαστούν οι κίνδυνοι που συνδέονται με τα αναδυόμενα ψηφιακά περιβάλλοντα και τα περιβάλλοντα που βασίζονται στην ΤΝ·

84. υπογραμμίζει την ανάγκη να παρέχονται συνεχή προγράμματα ψηφιακού γραμματισμού, γραμματισμού στα μέσα ενημέρωσης και γραμματισμού στην ΤΝ για επαγγελματίες που εργάζονται με παιδιά και νέους σχετικά με την ασφάλεια στο διαδίκτυο, την παραπληροφόρηση, την ΤΝ, τον κυβερνοεκφοβισμό, την κριτική ενασχόληση με ψηφιακό περιεχόμενο, την ευαισθητοποίηση σχετικά με τον παραπειστικό, εθιστικό και χειραγωγικό σχεδιασμό και την κατάρτιση συναισθηματικού προφίλ, προκειμένου να ενισχυθεί η ψηφιακή παιδαγωγική και να προωθηθούν ασφαλείς πρακτικές στην τάξη, και να καταστεί δυνατή η τεκμηριωμένη επαγγελματική κρίση σχετικά με τον χρόνο και τον τρόπο βέλτιστης χρήσης των ψηφιακών εργαλείων στην εκπαίδευση και την εργασία στον τομέα της νεολαίας· ενθαρρύνει τα σχολεία και τις οργανώσεις νεολαίας να καταστήσουν τον ψηφιακό γραμματισμό, τον γραμματισμό στα μέσα ενημέρωσης και τον γραμματισμό στην ΤΝ υποχρεωτική συνιστώσα των σχολικών προγραμμάτων σπουδών από μικρή ηλικία·

85. τονίζει ότι είναι σημαντικό να διασφαλιστεί ότι οι νέοι έχουν πρόσβαση σε αξιόπιστες, τεκμηριωμένες και κατάλληλες για την ηλικία τους πληροφορίες σχετικά με τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία και τα συναφή δικαιώματα· τονίζει ότι, ελλείψει αξιόπιστων πηγών, οι νέοι μπορεί να στραφούν σε ανακριβές, παραπλανητικό ή επιβλαβές περιεχόμενο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης·

86. καλεί τα κράτη μέλη να εξετάσουν το ενδεχόμενο θέσπισης σαφών κανόνων σχετικά με τη χρήση των κινητών συσκευών στα σχολεία, ιδίως σε επίπεδο προσχολικής και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, που μπορεί να περιλαμβάνουν εξαιρέσεις για εκπαιδευτικούς σκοπούς, και να διασφαλίσουν ασφαλή διαδικτυακά δίκτυα και ασφαλή αποθήκευση των δεδομένων των συσκευών· τονίζει την ανάγκη παρακολούθησης των επιπτώσεων των εν λόγω μέτρων στη μάθηση, τη συγκέντρωση και τη διαδικτυακή βία μεταξύ συνομηλίκων·

87. υπογραμμίζει τη σημασία της παροχής εύκολα προσβάσιμης εκπαίδευσης για τους γονείς, τους κηδεμόνες και τους φροντιστές, προκειμένου να ενισχυθεί η ανθεκτικότητα έναντι της εσφαλμένης πληροφόρησης και της παραπληροφόρησης· τονίζει ότι η εκπαίδευση αυτή θα πρέπει να καλύπτει τεχνικές πτυχές, όπως οι ρυθμίσεις απορρήτου, για την οικοδόμηση εμπιστοσύνης και ανοικτής επικοινωνίας με τα παιδιά σχετικά με τις διαδικτυακές εμπειρίες τους, την ευαισθητοποίηση σχετικά με τους κινδύνους και τους μηχανισμούς αναφοράς·

88. καλεί τα κράτη μέλη να προωθήσουν τακτικούς διαλόγους μεταξύ γονέων, κηδεμόνων, σχολείων και οργανώσεων νεολαίας, σχετικά με τις καθημερινές ρουτίνες, όπως ο χρόνος μη έκθεσης σε συσκευές, οι πρακτικές ύπνου και η διαχείριση των ειδοποιήσεων, προκειμένου να υποστηριχθεί η υγιέστερη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης·

89. καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ενισχύσουν και να εφαρμόσουν τα υφιστάμενα προγράμματα ψηφιακού γραμματισμού, συμπεριλαμβανομένων του σχεδίου δράσης της ΕΕ για την ψηφιακή εκπαίδευση 2021-2027 και της στρατηγικής της ΕΕ για ένα καλύτερο διαδίκτυο για τα παιδιά (BIK +), στηρίζοντας Κέντρα Ασφαλούς Διαδικτύου και εκστρατείες όπως η Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου, και την ανάπτυξη νέων κατάλληλων για την ηλικία προγραμμάτων και διαδραστικών εκπαιδευτικών εργαλείων, σχεδιασμένων από κοινού με εκπαιδευτικούς και την κοινωνία των πολιτών· επισημαίνει τη σημασία της ενίσχυσης του ρόλου του Erasmus+ και άλλων προγραμμάτων της ΕΕ για τη νεολαία στο πλαίσιο αυτό, καθώς προωθούν τη δημοκρατική συμμετοχή και τον διασυνοριακό διάλογο μεταξύ των νέων· εκφράζει την ικανοποίησή του για το επικείμενο πιλοτικό έργο των ευρωπαϊκών σχολικών συμμαχιών και καλεί την Επιτροπή να δώσει προτεραιότητα στον ψηφιακό γραμματισμό και τον γραμματισμό στα μέσα επικοινωνίας εντός αυτού του πλαισίου για την προώθηση καινοτόμων μεθόδων διδασκαλίας, προγραμμάτων σπουδών και πλαισίων ικανοτήτων·

90. παροτρύνει την Επιτροπή να υλοποιήσει τις δράσεις που ορίζονται στο σχέδιο δράσης της για τις βασικές δεξιότητες και να συμπεριλάβει σε αυτό τις ψηφιακές δεξιότητες, ιδίως τις κατευθυντήριες γραμμές και τις βέλτιστες πρακτικές για την προώθηση της αξιολόγησης των ψηφιακών δεξιοτήτων στην εκπαίδευση και την επικαιροποίηση του ευρωπαϊκού πλαισίου ψηφιακών ικανοτήτων, ώστε να ληφθούν υπόψη οι αναδυόμενες τεχνολογίες· τονίζει την ανάγκη στήριξης των τοπικών κοινοτικών κέντρων για παιδιά και νέους, προκειμένου να παρέχονται ασφαλείς χώροι εκτός διαδικτύου και εναλλακτικές λύσεις αντί της υπερβολικής χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης·

Διαφάνεια και αλγοριθμική λογοδοσία

91. τονίζει την ανάγκη για αυξημένη διαφάνεια όσον αφορά τα αλγοριθμικά συστήματα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, καθώς οι αδιαφανείς αλγόριθμοι και έλεγχος περιεχομένου περιορίζουν την ικανότητα των νέων χρηστών να κατανοούν γιατί συνιστάται, καταργείται ή αφαιρείται συγκεκριμένο περιεχόμενο, υπονομεύοντας έτσι την ικανότητά τους να χρησιμοποιούν διαδικτυακό περιεχόμενο σύμφωνα με τις δικές τους προθέσεις· ζητεί ισχυρούς μηχανισμούς εξωτερικού ελέγχου και ενισχυμένη εποπτεία μέσω του ευρωπαϊκού κέντρου για την αλγοριθμική διαφάνεια·

92. υπενθυμίζει ότι το άρθρο 27 της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες απαιτεί να παρέχεται στους χρήστες ουσιαστικός έλεγχος επί των συστημάτων συστάσεων, συμπεριλαμβανομένης της δυνατότητας να επιλέγουν εναλλακτικά συστήματα που δεν βασίζονται στην κατάρτιση προφίλ, και ενθαρρύνει τις πλατφόρμες να καθιστούν τις εν λόγω επιλογές εμφανείς και προσβάσιμες, ιδίως για τους ανηλίκους· ζητεί τη θέσπιση υποχρεωτικών ασφαλών προεπιλεγμένων ρυθμίσεων για τα συστήματα συστάσεων για λογαριασμούς ανηλίκων·

93. καλεί τις διαδικτυακές πλατφόρμες να παρέχουν σε διαπιστευμένους ερευνητές πρόσβαση σε συγκεντρωτικά δεδομένα σχετικά με την έκθεση των ανηλίκων σε αλγοριθμικά συστήματα, σύμφωνα με τους κανόνες για την προστασία των δεδομένων, ώστε να καθίσταται δυνατή η ανεξάρτητη ανάλυση του αντικτύπου των αλγορίθμων και του παραπειστικού σχεδιασμού των πλατφορμών στους ανηλίκους, και τονίζει, στο πλαίσιο αυτό, τη σημασία της διαφάνειας·

94. υποστηρίζει την εισαγωγή στις διαδικτυακές πλατφόρμες ενός «τρόπου λειτουργίας για τους νέους», ο οποίος θα απενεργοποιεί τη στοχευμένη διαφήμιση και θα περιορίζει τα στοιχεία σχεδιασμού που προκαλούν εθισμό στους ανηλίκους·

Παρακολούθηση και εφαρμογή πολιτικής

95. καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα της στρατηγικής BIK+ και, κατά περίπτωση, της στρατηγικής της ΕΕ για τη νεολαία, όσον αφορά την αντιμετώπιση των υφιστάμενων διαδικτυακών κινδύνων για τους νέους και να ευθυγραμμίσει την εφαρμογή των εν λόγω στρατηγικών με τις αναπτυσσόμενες προκλήσεις, όπως οι αρνητικές επιπτώσεις της χρήσης αλγορίθμων και ο παραπειστικός σχεδιασμός· τονίζει την ανάγκη συστηματικής παρακολούθησης σε όλα τα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων μέσω της ανάπτυξης συγκρίσιμων δεικτών σχετικά με τις ψηφιακές συνήθειες των παιδιών, την πρόσβαση στην εκπαίδευση και την αποτελεσματικότητα των μέτρων προστασίας, συμπεριλαμβανομένων της εφαρμογής ηλικιακών περιορισμών, εργαλείων επαλήθευσης της ηλικίας και ρυθμίσεων ασφάλειας·

96. παροτρύνει την Επιτροπή, το ευρωπαϊκό συμβούλιο ψηφιακών υπηρεσιών, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Υπηρεσιών Μέσων Ενημέρωσης και τις αρμόδιες εθνικές αρχές να ενισχύσουν τον συντονισμό, καθώς και να παρακολουθούν και να αξιολογούν την αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνουν οι διαδικτυακές πλατφόρμες· τονίζει ότι είναι σημαντικό να εξασφαλιστούν ικανότητες συνεχούς παρακολούθησης και ταχείας αντίδρασης για την αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και του επιβλαβούς περιεχομένου, μεταξύ άλλων μέσω της ανάπτυξης ενός μηχανισμού παρακολούθησης της ΕΕ με κοινούς δείκτες σχετικά με τα διαδικτυακά μέτρα προστασίας των παιδιών, όπως τα εργαλεία επαλήθευσης της ηλικίας και οι ρυθμίσεις ασφάλειας, καθώς και σχετικά με τον αντίκτυπο των μέτρων αυτών στην ευημερία και την ιδιωτικότητα των παιδιών· ζητεί τη συμμετοχή των παιδιών, των νέων και των γονέων στον σχεδιασμό, την εφαρμογή και την παρακολούθηση πολιτικών που αφορούν την προστασία των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον·

97. εκφράζει την ικανοποίησή του για την έρευνα σε επίπεδο ΕΕ σχετικά με τις ευρύτερες επιπτώσεις των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ευημερία των νέων· τονίζει την ανάγκη για ολοκληρωμένη, διεπιστημονική έρευνα σχετικά με τις μακροπρόθεσμες νευρολογικές και ψυχολογικές επιπτώσεις της ψηφιακής κατανάλωσης· καλεί την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να στηρίξουν διαχρονικές μελέτες και να αναπτύξουν τεκμηριωμένες κατευθυντήριες γραμμές για τον σχεδιασμό ψηφιακών πλατφορμών· καλεί την Επιτροπή να εκδώσει ευρωπαϊκές, τεκμηριωμένες και προηγμένες κατευθυντήριες γραμμές για την υγεία σχετικά με τη χρήση της οθόνης για ανηλίκους και για τον σχεδιασμό ψηφιακών πλατφορμών·

98. τονίζει την ανάγκη να ενισχυθούν και να συντονιστούν οι υφιστάμενες ερευνητικές ικανότητες της ΕΕ, μεταξύ άλλων στο πλαίσιο του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Επιτροπής, να παρακολουθείται ο αντίκτυπος των διαδικτυακών πλατφορμών και των αλγοριθμικών συστημάτων στην ευημερία των παιδιών και των νέων και να υποστηρίζεται η τεκμηριωμένη καθοδήγηση για τα κράτη μέλη·

99. καλεί την Επιτροπή να υποβάλλει τακτικά εκθέσεις σχετικά με την πρόοδο που σημειώνεται όσον αφορά την προστασία των ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης· ενθαρρύνει τη θέσπιση εξειδικευμένης κατάρτισης για τις αρχές επιβολής του νόμου και τις δικαστικές αρχές σχετικά με τη δυναμική των μέσων κοινωνικής δικτύωσης για τη βελτίωση του εντοπισμού επιβλαβών και παράνομων δραστηριοτήτων, όπως η αθέμιτη προσέγγιση παιδιών και το έγκλημα στον κυβερνοχώρο, με αυστηρή τήρηση των αρχών της νομιμότητας, της αναλογικότητας και της δικαστικής εποπτείας·

°

° °

21. Instructs its President to forward this resolution to the Council and the Commission.

100. αναθέτει στην Πρόεδρό του να διαβιβάσει το παρόν ψήφισμα στο Συμβούλιο και στην Επιτροπή, καθώς και στις κυβερνήσεις και τα κοινοβούλια των κρατών μελών.

EXPLANATORY STATEMENT

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

Digital platforms have transformed how young Europeans live, learn, and connect, putting them at the heart of childhood and adolescence today. According to the Joint Research Centre, more than 80 % percent of young people in Europe use social media daily, with time spent online having more than doubled since 2010. Eurostat data show that in 2024, 97 % of people aged 16–29 in the Union accessed the Internet daily, and almost nine in ten engaged on social networks. These figures underline the deep digital immersion of young Europeans in the online environment, but also highlight the urgency of ensuring that their online environment is safe, inclusive, and supportive of their well-being.

Σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού, για τους σκοπούς της παρούσας έκθεσης, οι αναφορές στα «παιδιά» θα πρέπει να νοούνται ως αναφορές σε κάθε πρόσωπο ηλικίας κάτω των 18 ετών, εκτός εάν ισχύει διαφορετικός ορισμός βάσει οποιασδήποτε από τις ειδικές νομικές πράξεις που αναφέρονται στην παρούσα έκθεση. Οι αναφορές στους «νέους» θα πρέπει να γίνονται αντιληπτές ευρύτερα, ώστε να περιλαμβάνουν και τους νέους ενήλικες που ενδέχεται να είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι σε κινδύνους στο ψηφιακό περιβάλλον.

The Rapporteur recognises the multiple opportunities digital platforms bring: access to information, new forms of creativity, peer support, and channels for civic mobilisation. Yet these benefits come with equally profound risks. The WHO and the OECD have documented a marked rise in problematic social media use among adolescents, which now affects more than one in ten and is linked to emotional withdrawal, sleep disruption, and impaired concentration. A recent EU study found that over a third of 15-year-olds spend more than three hours per day on social media, with those spending longer hours reporting higher rates of anxiety and depressive symptoms. Girls are particularly affected, especially in relation to body image pressure and exposure to online harassment. These trends demonstrate why the Union must respond decisively, building on its existing legal frameworks while adapting to new challenges.

Οι ψηφιακές πλατφόρμες έχουν αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο ζουν, μαθαίνουν και συνδέονται οι νέοι Ευρωπαίοι, έχουν δε αποκτήσει κεντρική θέση στη ζωή των παιδιών και των εφήβων του σήμερα. Σύμφωνα με το Κοινό Κέντρο Ερευνών, πάνω από το 80 % των νέων στην Ευρώπη χρησιμοποιούν καθημερινά τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ ο χρόνος που δαπανάται στο διαδίκτυο έχει υπερδιπλασιαστεί από το 2010. Τα στοιχεία της Eurostat δείχνουν ότι το 2024 το 97 % των ατόμων ηλικίας 16-29 ετών στην Ένωση επισκέπτονταν το διαδίκτυο καθημερινά και σχεδόν εννέα στους δέκα χρησιμοποιούσαν κοινωνικά δίκτυα. Τα στοιχεία αυτά καταδεικνύουν πόσο βαθιά έχουν βυθιστεί οι νέοι Ευρωπαίοι στο διαδικτυακό περιβάλλον, αλλά τονίζουν επίσης την επείγουσα ανάγκη να διασφαλιστεί ότι το διαδικτυακό τους περιβάλλον είναι ασφαλές, χωρίς αποκλεισμούς και υποστηρικτικό για την ευημερία τους.

Coherence of the EU legal framework

Ο εισηγητής αναγνωρίζει τις πολλαπλές ευκαιρίες που προσφέρουν οι ψηφιακές πλατφόρμες: πρόσβαση σε πληροφορίες, νέες μορφές δημιουργικότητας, αλληλοϋποστήριξη και δίαυλοι κινητοποίησης των πολιτών. Ωστόσο, τα οφέλη αυτά συνοδεύονται από εξίσου σοβαρούς κινδύνους. Ο ΠΟΥ και ο ΟΟΣΑ έχουν καταγράψει σημαντική αύξηση της προβληματικής χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης μεταξύ των εφήβων, η οποία πλήττει πλέον περισσότερους από έναν στους δέκα και συνδέεται με συναισθηματική στέρηση, διαταραχές ύπνου και μειωμένη συγκέντρωση. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη της ΕΕ, πάνω από το ένα τρίτο των ατόμων ηλικίας 15 ετών περνούν πάνω από τρεις ώρες ημερησίως στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ όσοι κάνουν παρατεταμένη χρήση αναφέρουν υψηλότερα ποσοστά άγχους και συμπτωμάτων κατάθλιψης. Τα κορίτσια πλήττονται ιδιαίτερα, ιδίως λόγω της πίεσης που υφίστανται να συμμορφωθούν με πρότυπα ομορφιάς και της έκθεσης σε διαδικτυακή παρενόχληση. Οι τάσεις αυτές καταδεικνύουν τους λόγους για τους οποίους η Ένωση πρέπει να αντιδράσει αποφασιστικά, αξιοποιώντας τα υφιστάμενα νομικά της πλαίσια, ενώ θα προσαρμόζεται παράλληλα στις νέες προκλήσεις.

The Union has already established a robust legal framework through the General Data Protection Regulation (GDPR), the Audiovisual Media Services Directive (AVMSD), the Digital Services Act (DSA), and the Artificial Intelligence Act (AI Act). Together, these instruments address privacy, harmful content, online advertising, and algorithmic accountability. However, fragmentation and uneven enforcement create persistent gaps. Influencers and professional content creators often operate at a scale comparable to broadcasters but fall into regulatory grey zones. The Rapporteur stresses thus the need to ensure full coherence across instruments, particularly with the forthcoming Digital Fairness Act, so that children enjoy equal protection regardless of the platform or service.

Συνοχή του νομικού πλαισίου της ΕΕ

The next AVMSD revision: a crucial opportunity

Η Ένωση έχει ήδη θεσπίσει ένα στιβαρό νομικό πλαίσιο μέσω του γενικού κανονισμού για την προστασία δεδομένων (ΓΚΠΔ), της οδηγίας για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων (ΟΥΟΑΜ), της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες και της πράξης για την τεχνητή νοημοσύνη. Από κοινού, τα μέσα αυτά αφορούν την προστασία της ιδιωτικής ζωής, το επιβλαβές περιεχόμενο, τη διαδικτυακή διαφήμιση και την αλγοριθμική λογοδοσία. Ωστόσο, ο κατακερματισμός και η άνιση επιβολή δημιουργούν διαρκή κενά. Οι επηρεαστές γνώμης και οι επαγγελματίες δημιουργοί περιεχομένου συχνά λειτουργούν σε κλίμακα συγκρίσιμη με των ραδιοτηλεοπτικών φορέων, αλλά εμπίπτουν σε γκρίζες ζώνες κανονιστικών ρυθμίσεων. Ως εκ τούτου, ο εισηγητής τονίζει την ανάγκη να διασφαλιστεί πλήρης συνοχή μεταξύ των μέσων, ιδίως με την επικείμενη πράξη για την ψηφιακή δικαιοσύνη, ώστε τα παιδιά να απολαμβάνουν προστασία επί ίσοις όροις ανεξάρτητα από την πλατφόρμα ή την υπηρεσία.

The upcoming revision of the AVMSD provides a timely opportunity to modernise the Union’s audiovisual legal framework. The Rapporteur stresses the need to assess whether its scope should be extended to reflect the realities of today’s media ecosystem, in which influencers and content creators act as de facto media service providers. Applying core provisions, such as advertising transparency and protection of minors to major video-sharing platforms (VSPs) and influencer-driven content would close current loopholes and align responsibilities more closely with those of traditional broadcasters. This would help ensure a consistent level of protection for children across audiovisual environments.

Η επόμενη αναθεώρηση της οδηγίας ΥΟΑΜ: μια σημαντική ευκαιρία

Artificial intelligence and algorithmic risks

Η επικείμενη αναθεώρηση της ΟΥΟΑΜ παρέχει την κατάλληλη ευκαιρία για τον εκσυγχρονισμό του νομικού πλαισίου της Ένωσης στον οπτικοακουστικό τομέα. Ο εισηγητής τονίζει την ανάγκη να εξεταστεί αν θα πρέπει να επεκταθεί το πεδίο εφαρμογής της, ώστε να αντικατοπτρίζει την πραγματικότητα του σημερινού οικοσυστήματος μέσων ενημέρωσης, στο οποίο οι επηρεαστές και οι δημιουργοί περιεχομένου ενεργούν de facto ως πάροχοι υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης. Η εφαρμογή βασικών διατάξεων, όπως η διαφάνεια της διαφήμισης και η προστασία των ανηλίκων σε μεγάλες πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο (VSP) και σε περιεχόμενο που διαμορφώνεται από επηρεαστές, θα καλύψει τα υφιστάμενα κενά και θα ευθυγραμμίσει περισσότερο τις ευθύνες τους με τις ευθύνες των παραδοσιακών ραδιοτηλεοπτικών φορέων. Αυτό θα συμβάλει στη διασφάλιση συνεκτικού επιπέδου προστασίας των παιδιών σε όλα τα οπτικοακουστικά περιβάλλοντα.

AI-driven services are increasingly shaping children’s experiences online: from personalised recommendation engines to conversational chatbots and automated moderation. These technologies hold potential but also present new risks of bias, manipulation, and privacy intrusion. Without strong safeguards, algorithmic systems may reinforce harmful stereotypes, amplify polarisation, or expose children to manipulative content. The Rapporteur therefore stresses the importance of full enforcement of the AI Act, particularly the obligations on transparency, risk assessment, and safeguards for children’s rights. Algorithmic accountability is not simply a technical matter, it is a democratic imperative to ensure that young people understand, in age-appropriate ways, how their online environment is shaped.

Τεχνητή νοημοσύνη και αλγοριθμικοί κίνδυνοι

Mental health, harmful content, and age assurance

Οι υπηρεσίες που βασίζονται στην ΤΝ διαμορφώνουν όλο και περισσότερο τις εμπειρίες των παιδιών στο διαδίκτυο: από τα εξατομικευμένα συστήματα συστάσεων έως τα διαλογικά ρομπότ και τον αυτοματοποιημένο έλεγχο. Οι τεχνολογίες αυτές έχουν δυναμικό αλλά ενέχουν επίσης νέους κινδύνους μεροληψίας, χειραγώγησης και εισβολής στην ιδιωτική ζωή. Χωρίς αξιόπιστες εγγυήσεις τα αλγοριθμικά συστήματα μπορούν να ενισχύσουν τα επιβλαβή στερεότυπα, να ενισχύσουν την πόλωση ή να εκθέσουν τα παιδιά σε χειραγωγικό περιεχόμενο. Ως εκ τούτου, ο εισηγητής τονίζει τη σημασία της πλήρους επιβολής της πράξης για την ΤΝ, ιδίως των υποχρεώσεων σχετικά με τη διαφάνεια, την εκτίμηση κινδύνου και τις διασφαλίσεις για τα δικαιώματα των παιδιών. Η αλγοριθμική λογοδοσία δεν είναι απλώς τεχνικό ζήτημα αλλά αποτελεί δημοκρατική επιταγή να διασφαλιστεί ότι οι νέοι κατανοούν, με τρόπους που συνάδουν με την ηλικία τους, πώς διαμορφώνεται το διαδικτυακό τους περιβάλλον.

Mental health concerns are at the core of the debate. Excessive and compulsive social media use has been associated with anxiety, depression, and lower well-being, while constant exposure to addictive design features undermines healthy development. To address these risks, the Rapporteur calls for a mix of preventive and regulatory measures: privacy-respecting age verification system, interoperable with the European Digital Identity Wallet, effective parental controls, and default safety by design. Platforms must also take greater responsibility in moderating harmful or manipulative content and in adapting algorithms to reduce exposure to addictive features.

Ψυχική υγεία, επιβλαβές περιεχόμενο και διασφάλιση ηλικίας

Cyberbullying, influencers and gender-based harassment

Οι ανησυχίες για την ψυχική υγεία βρίσκονται στο επίκεντρο της συζήτησης. Η υπερβολική και ψυχαναγκαστική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει συνδεθεί με άγχος, κατάθλιψη και μειωμένη ευεξία, ενώ η συνεχής έκθεση σε χαρακτηριστικά εθιστικού σχεδιασμού υπονομεύει την υγιή ανάπτυξη. Για να αντιμετωπιστούν αυτοί οι κίνδυνοι, ο εισηγητής ζητεί έναν συνδυασμό προληπτικών και κανονιστικών μέτρων: σύστημα επαλήθευσης της ηλικίας που σέβεται την ιδιωτική ζωή και είναι διαλειτουργικό με το ευρωπαϊκό πορτοφόλι ψηφιακής ταυτότητας, αποτελεσματικούς γονικούς ελέγχους και προεπιλογές ασφαλείας εκ σχεδιασμού. Οι πλατφόρμες πρέπει επίσης να αναλάβουν μεγαλύτερη ευθύνη όσον αφορά τον έλεγχο επιβλαβούς ή χειραγωγικού περιεχομένου και την προσαρμογή των αλγορίθμων για τη μείωση της έκθεσης σε εθιστικά χαρακτηριστικά.

Cyberbullying remains one of the most widespread online harms faced by children and adolescents. Preventive action must combine awareness programmes in schools, teacher training, accessible reporting mechanisms, and peer support structures. Influencers also play a major role in shaping the consumption habits and values of young people. Clearer rules on sponsorship disclosures, transparency obligations, and ethical standards, particularly in relation to child influencers, are necessary to avoid misleading marketing and protect minors from covert advertising.

Κυβερνοεκφοβισμός, επηρεαστές και έμφυλη παρενόχληση

The Rapporteur further emphasises the gendered nature of online harms. Evidence shows that girls and young women are disproportionately targeted with harassment, misogynistic content, and body image pressures. Gender-sensitive safeguards must therefore form part of the Union’s digital protection framework, ensuring that online spaces are inclusive and empowering for all young users.

Ο κυβερνοεκφοβισμός παραμένει ένα από τα πιο διαδεδομένα επιβλαβή χαρακτηριστικά του διαδικτύου που αντιμετωπίζουν τα παιδιά και οι έφηβοι. Η προληπτική δράση πρέπει να συνδυάζει προγράμματα ευαισθητοποίησης στα σχολεία, κατάρτιση εκπαιδευτικών, προσβάσιμους μηχανισμούς αναφοράς και δομές αλληλοϋποστήριξης. Οι επηρεαστές διαδραματίζουν επίσης σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των καταναλωτικών συνηθειών και αξιών των νέων. Απαιτούνται σαφέστεροι κανόνες σχετικά με τη γνωστοποίηση χορηγιών, τις υποχρεώσεις διαφάνειας και τα δεοντολογικά πρότυπα, ιδίως όσον αφορά τα παιδιά-επηρεαστές, προκειμένου να αποφεύγονται πρακτικές παραπλανητικού μάρκετινγκ και να προστατεύονται οι ανήλικοι από τη συγκεκαλυμμένη διαφήμιση.

Digital literacy, civic participation, and inclusion

Ο εισηγητής τονίζει επίσης τον έμφυλο χαρακτήρα των επιβλαβών φαινομένων στο διαδίκτυο. Τα στοιχεία δείχνουν ότι τα κορίτσια και οι νέες γυναίκες στοχοποιούνται δυσανάλογα με παρενόχληση, μισογυνικό περιεχόμενο και πίεση να συμμορφωθούν με πρότυπα που αφορούν την εικόνα του σώματος. Ως εκ τούτου, οι διασφαλίσεις που λαμβάνουν υπόψη τη διάσταση του φύλου πρέπει να αποτελούν μέρος του πλαισίου ψηφιακής προστασίας της Ένωσης, διασφαλίζοντας ότι οι διαδικτυακοί χώροι είναι συμπεριληπτικοί και ενδυναμώνουν όλους τους νέους χρήστες.

Regulation alone is not sufficient. Empowering children through digital and media literacy is essential to equip them with the critical skills needed to navigate social media safely and intentionally. Schools, youth organisations, and civil society must be supported in providing young people with the tools to understand algorithms, resist manipulation, and manage their digital presence responsibly.

Ψηφιακός γραμματισμός, συμμετοχή των πολιτών και ένταξη

At the same time, it is vital to recognise that social media also fosters civic participation and has enabled young people across Europe to mobilise around causes from climate change to gender equality. Ensuring safe and inclusive online spaces will strengthen not only child protection but also youth engagement in European democracy. This also requires attention to inclusion: minority and marginalised communities must be fairly represented, and their identities respected in digital spaces, to foster a sense of belonging.

Η ρύθμιση από μόνη της δεν επαρκεί. Η ενδυνάμωση των παιδιών μέσω του ψηφιακού γραμματισμού και του γραμματισμού στα μέσα επικοινωνίας είναι απαραίτητη για τον εφοδιασμό τους με τις κρίσιμες δεξιότητες που απαιτούνται για την ασφαλή και συνειδητή πλοήγηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Πρέπει να υποστηριχθούν τα σχολεία, οι οργανώσεις νεολαίας και η κοινωνία των πολιτών, ώστε να παρέχουν στους νέους τα εργαλεία για την κατανόηση των αλγορίθμων, την αντίσταση στη χειραγώγηση και την υπεύθυνη διαχείριση της ψηφιακής παρουσίας τους.

Monitoring and enforcement

Ταυτόχρονα, είναι ζωτικής σημασίας να αναγνωριστεί ότι και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προωθούν τη συμμετοχή των πολιτών στα κοινά και έχουν δώσει τη δυνατότητα στους νέους σε ολόκληρη την Ευρώπη να κινητοποιηθούν για διάφορα ζητήματα, από την κλιματική αλλαγή έως την ισότητα των φύλων. Η κατοχύρωση ασφαλών και χωρίς αποκλεισμούς διαδικτυακών χώρων θα ενισχύσει όχι μόνο την προστασία των παιδιών, αλλά και τη συμμετοχή των νέων στην ευρωπαϊκή δημοκρατία. Αυτό απαιτεί επίσης προσοχή στην ενσωμάτωση: οι μειονοτικές και περιθωριοποιημένες κοινότητες πρέπει να εκπροσωπούνται δίκαια και η ταυτότητά τους να γίνεται σεβαστή στους ψηφιακούς χώρους, ώστε να καλλιεργείται το αίσθημα του ανήκειν.

Finally, effective policies require strong enforcement and continuous monitoring. Initiatives such as the BIK+ strategy are valuable, but their success depends on rigorous evaluation and adaptation to new risks, such as algorithmic harms or manipulative persuasive design. The Rapporteur calls on the Commission to assess the effectiveness of current initiatives and to ensure that Union action keeps pace with the rapidly evolving digital environment.

Παρακολούθηση και επιβολή

Social media and the current online environment offer opportunities for learning, creativity, and civic participation, but also exposes children to serious risks of harm, manipulation, and exclusion. The Rapporteur therefore calls for a comprehensive European strategy combining safety-by-design, algorithmic transparency, privacy-first age assurance, education and empowerment, and robust enforcement. By closing regulatory gaps and strengthening accountability, the Union can ensure that children and young people grow up in a digital environment that protects their dignity, supports their well-being, and enables them to thrive as active citizens of tomorrow.

Τέλος, οι αποτελεσματικές πολιτικές απαιτούν αυστηρή επιβολή και συνεχή παρακολούθηση. Πρωτοβουλίες όπως η στρατηγική BIK+ είναι πολύτιμες, αλλά η επιτυχία τους εξαρτάται από την αυστηρή αξιολόγηση και την προσαρμογή σε νέους κινδύνους, όπως οι αρνητικές επιπτώσεις της χρήσης αλγορίθμων ή ο χειραγωγικός σχεδιασμός με σκοπό τον εξαναγκασμό. Ο εισηγητής καλεί την Επιτροπή να αξιολογήσει την αποτελεσματικότητα των τρεχουσών πρωτοβουλιών και να διασφαλίσει ότι η δράση της Ένωσης συμβαδίζει με το ταχέως εξελισσόμενο ψηφιακό περιβάλλον.

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το τρέχον διαδικτυακό περιβάλλον προσφέρουν ευκαιρίες μάθησης, δημιουργικότητας και συμμετοχής στα κοινά, αλλά εκθέτουν επίσης τα παιδιά σε σοβαρούς κινδύνους βλάβης, χειραγώγησης και αποκλεισμού. Ως εκ τούτου, ο εισηγητής ζητεί μια ολοκληρωμένη ευρωπαϊκή στρατηγική που θα συνδυάζει την ασφάλεια εκ σχεδιασμού, την αλγοριθμική διαφάνεια, την προτεραιότητα στην προστασία της ιδιωτικότητας κατά τη διασφάλιση της ηλικίας, την εκπαίδευση και την ενδυνάμωση, καθώς και την αυστηρή επιβολή. Με την κάλυψη των ρυθμιστικών κενών και την ενίσχυση της λογοδοσίας, η Ένωση μπορεί να διασφαλίσει ότι τα παιδιά και οι νέοι μεγαλώνουν σε ένα ψηφιακό περιβάλλον που προστατεύει την αξιοπρέπειά τους, στηρίζει την ποιότητα ζωής τους και τους δίνει τη δυνατότητα να αναπτυχθούν ως ενεργοί πολίτες του αύριο.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ: ΔΗΛΩΣΗ ΕΙΣΗΓΗΣΕΩΝ

Σύμφωνα με το άρθρο 8 του παραρτήματος Ι του Κανονισμού, ο εισηγητής δηλώνει ότι έχει συμπεριλάβει στην έκθεσή του εισηγήσεις για θέματα που αφορούν το αντικείμενο του φακέλου τις οποίες έλαβε κατά την εκπόνηση του σχεδίου έκθεσης από τους ακόλουθους εκπροσώπους συμφερόντων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της διοργανικής συμφωνίας για ένα υποχρεωτικό μητρώο διαφάνειας1 ή από τους ακόλουθους εκπροσώπους δημόσιων αρχών τρίτων χωρών, συμπεριλαμβανομένων των διπλωματικών αποστολών και πρεσβειών τους:

Ο ανωτέρω κατάλογος συντάσσεται υπό την αποκλειστική ευθύνη του εισηγητή.

Όταν φυσικά πρόσωπα προσδιορίζονται στον κατάλογο με το όνομά τους, με τα καθήκοντά τους ή και με τα δύο, ο εισηγητής δηλώνει ότι έχει υποβάλει στα ενδιαφερόμενα φυσικά πρόσωπα την Ανακοίνωση περί προστασίας δεδομένων αριθ. 484 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (https://www.europarl.europa.eu/data-protect/index.do), η οποία ρυθμίζει τους όρους που ισχύουν για την επεξεργασία των προσωπικών τους δεδομένων και τα δικαιώματα που συνδέονται με την εν λόγω επεξεργασία.

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΕΓΚΡΙΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

ΤΕΛΙΚΗ ΨΗΦΟΦΟΡΙΑ ΜΕ ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ ΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΑΡΜΟΔΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗ

Υπόμνημα των χρησιμοποιούμενων συμβόλων: